Muốn bắt một con mèo hoảng sợ và bị thương mà không bị cào cắn, hãy dùng thứ có sẵn làm lớp ngăn: một chiếc khăn dày để phủ và quấn, một cái lồng hoặc thùng các-tông để dồn mèo vào, thay vì dùng tay túm. Đi chậm, làm trong một lần dứt khoát, và nếu mèo đã bỏ chạy vào chỗ sâu thì đổi sang nhử và chờ chứ đừng đuổi.
Mèo khác chó ở chỗ chúng nhanh, dẻo, có móng ở cả bốn chân và rất giỏi chui vào khe hẹp. Một con mèo bị thương đang hoảng không nhận ra người tốt bụng. Bài này hướng dẫn từng cách bắt theo tình huống, những đồ nên chuẩn bị, cách làm một chiếc thùng các-tông chở mèo an toàn, và những dấu hiệu cho thấy nên dừng lại để nhờ người có kinh nghiệm.
Vì sao mèo hoảng khó bắt hơn chó
Chó bị thương thường nằm yên một chỗ hoặc đi khập khiễng ở chỗ trống. Mèo thì ngược lại: phản xạ đầu tiên khi đau và sợ là tìm chỗ hẹp, tối, cao hoặc kín để trốn. Gầm xe, bụi rậm, khe giữa hai bức tường, hốc cầu thang, trên nóc tủ điện là những chỗ quen thuộc. Ở đó mèo cảm thấy được che chở, và nó sẽ chống cự rất mạnh nếu bị lôi ra.
Mèo cũng tự vệ bằng toàn thân. Khi bị túm, nó xoay người trong tay bạn, cào bằng chân sau với lực mạnh và cắn vào cổ tay, bàn tay. Vết cắn của mèo thường nhỏ nhưng sâu, dễ nhiễm trùng, và như mọi vết cắn từ động vật không rõ tiền sử tiêm phòng, cần được rửa kỹ và cho nhân viên y tế xem để tư vấn phòng dại.
Điều này không có nghĩa mèo dữ. Nó chỉ đang làm điều mà bất kỳ con vật nhỏ nào cũng làm khi bị dồn. Hiểu như vậy thì bạn sẽ đổi cách tiếp cận: không cố thắng sức mèo, mà tạo cho nó một chỗ trốn tối và kín mà bạn kiểm soát được, như một chiếc khăn phủ kín hay một cái thùng có nắp. Phần lớn mèo sẽ tự chui vào chỗ đó nếu được cho cơ hội.
Chuẩn bị đồ: dùng làm gì và thay bằng gì
Không phải lúc nào bạn cũng có đủ đồ. Bảng dưới giúp bạn nghĩ nhanh xem đồ quanh mình có thể dùng thay cái gì.
| Đồ cần | Dùng để làm gì | Nếu không có thì thay bằng |
|---|---|---|
| Khăn tắm dày hoặc chăn mỏng | Phủ lên mèo cho tối, quấn giữ thân, ngăn móng và răng | Áo khoác dày, áo mưa gấp đôi, tấm vải bạt nhỏ |
| Găng tay dày | Bảo vệ tay khi đỡ mèo trong khăn | Găng làm vườn, găng xe máy; không có thì chỉ chạm qua khăn |
| Lồng vận chuyển có cửa trước và nắp trên | Dồn mèo vào, chở đi | Thùng các-tông có nắp, giỏ nhựa có nắp buộc được |
| Thùng các-tông chắc | Chỗ trốn tạm và để chở | Thùng mì, thùng sữa đã dán lại đáy |
| Băng dính khổ lớn, kéo | Dán đáy, dán nắp, khoét lỗ thở | Dây vải buộc ngang thùng |
| Thức ăn có mùi mạnh | Nhử mèo ra khỏi chỗ trốn hoặc vào lồng | Cá hộp, pa-tê, một ít cá luộc |
| Đèn pin | Nhìn vào chỗ tối mà không phải thò tay | Đèn điện thoại, nhưng không rọi thẳng vào mắt mèo lâu |
Nếu bạn hay đi đường và muốn sẵn sàng, một túi nhỏ gồm khăn, găng tay và vài gói thức ăn ướt để trong cốp xe là đủ cho phần lớn tình huống. Lồng thì không cần mang theo, nhưng nên biết nhà ai trong xóm có.
Quấn khăn: cách giữ mèo an toàn cho cả hai
Cách quấn này dùng khi mèo đang nằm hoặc ngồi ở chỗ bạn với tới được, chưa bỏ chạy. Làm chậm ở giai đoạn tiếp cận, nhanh và dứt khoát ở giai đoạn phủ khăn.
- Mở rộng khăn bằng hai tay, cầm như cầm một tấm rèm, giữ khăn che trước người.
- Tiến lại từ phía sau hoặc bên hông mèo, thấp người, không nói to.
- Thả khăn trùm lên toàn bộ mèo, cả đầu, một động tác. Đừng ngập ngừng giữa chừng, vì mèo nhận ra ý định và bật đi.
- Ấn nhẹ hai mép khăn xuống quanh thân mèo để nó không chui ra được, không đè lên ngực hay bụng.
- Gom mép khăn từ hai bên vào dưới bụng, giữ mèo như một gói, một tay đỡ dưới ngực, một tay đỡ dưới hông, đầu mèo vẫn nằm trong khăn nhưng có khe thở.
- Nhấc cả gói đặt thẳng vào lồng hoặc thùng rồi đóng nắp ngay. Có thể để nguyên khăn trong thùng, mèo sẽ trốn dưới khăn và dịu hơn.
Nếu mèo có chỗ bị thương rõ ở chân hay thân, tránh gom khăn siết vào chỗ đó, chỉ phủ và nâng cả gói. Không cần cố quấn chặt như gói em bé; mục tiêu là che tối và giữ móng trong khăn, không phải bất động hoàn toàn.
Dùng lồng hoặc thùng: dồn mèo vào thay vì túm
Khi mèo đang nép sát tường, góc nhà hay dưới bàn ghế, cách tốt hơn là để nó tự đi vào chỗ bạn muốn. Mèo thích chui vào chỗ tối có một lối vào.
- Đặt lồng hoặc thùng nằm nghiêng, miệng mở hướng về phía mèo, sát mặt đất, ở chỗ mèo sẽ phải đi qua nếu muốn rời góc nó đang nấp.
- Lót một chiếc khăn bên trong và đặt một chút thức ăn ở cuối thùng.
- Dùng một tấm bìa lớn hoặc một chiếc chăn căng ra làm “bức tường di động”, từ từ thu hẹp khoảng trống quanh mèo, chừa đúng một lối đi về phía miệng thùng.
- Dừng lại và chờ khi mèo đã đối diện miệng thùng; nhiều con sẽ tự chui vào chỗ tối.
- Khi mèo đã vào, dựng thùng đứng dậy nhẹ nhàng để miệng thùng hướng lên trên, hoặc đóng cửa lồng ngay.
- Phủ một chiếc khăn lên lồng hoặc thùng để bên trong tối, rồi mới di chuyển.
Cách này chậm hơn quấn khăn nhưng ít làm mèo hoảng thêm, và gần như không ai bị cào. Nó đặc biệt hợp với mèo đường phố chưa quen người, mèo mẹ đang có con và mèo có vết thương ở chân, vì bạn không phải cầm vào người nó.
Mèo đã trốn vào gầm xe, bụi rậm: chờ và nhử
Nếu mèo đã chui sâu vào gầm xe, gầm tủ, bụi rậm hay khe tường, đừng thò tay, đừng dùng que chọc, đừng xịt nước. Những cách đó chỉ đẩy nó vào sâu hơn hoặc bật ra chạy về phía đường. Thay vào đó, hãy làm cho bên ngoài trở nên hấp dẫn và an toàn hơn chỗ nó đang trốn.
Đặt một ít thức ăn có mùi mạnh cách chỗ trốn chừng một sải tay, rồi lùi xa. Đặt sẵn một cái thùng hoặc lồng mở cửa ngay sát lối ra, có lót khăn. Giảm tiếng ồn quanh đó, nhờ mọi người đứng xa. Nhiều con mèo sau mười lăm phút đến một giờ yên tĩnh sẽ thò ra ăn, và có thể chui vào thùng.
Với mèo nằm dưới gầm ô tô, nhờ chủ xe tuyệt đối không nổ máy cho đến khi chắc mèo đã ra, và kiểm tra cả khoang máy nếu xe đỗ lâu. Với mèo đường phố không cho ai lại gần, cách đáng tin nhất là lồng bẫy nhân đạo: loại lồng có cửa sập khi mèo bước lên tấm đạp phía trong. Nhiều nhóm cứu hộ và người làm triệt sản cộng đồng có sẵn loại lồng này và biết cách đặt, bạn có thể hỏi mượn. Khi dùng lồng bẫy, phải có người canh hoặc kiểm tra thường xuyên, không để mèo bị nhốt dưới nắng hay mưa.
Thùng các-tông chở mèo cho an toàn
Thùng các-tông là thứ dễ kiếm nhất, nhưng mèo hoảng có thể phá bung nắp thùng mỏng trong vài giây. Vài điểm cần kiểm trước khi đặt mèo vào:
- Chọn thùng đủ chắc, đủ rộng để mèo nằm co được, không quá to khiến mèo bị xô qua lại khi di chuyển.
- Dán lại đáy bằng băng dính, kể cả khi đáy trông còn chắc.
- Khoét vài lỗ thở nhỏ ở hai bên thành thùng, phía trên cao, mỗi lỗ cỡ ngón tay, không khoét lỗ to mèo thò đầu ra được.
- Lót khăn hoặc giấy báo cũ dưới đáy để thấm nước tiểu và để mèo có chỗ rúc.
- Gấp nắp đan chéo nhau rồi dán băng dính ngang và dọc, hoặc buộc dây vải quanh thùng.
- Khi chở, ôm thùng bằng hai tay hoặc buộc chắc, giữ thùng thăng bằng, không lật nghiêng.
- Nếu mèo cào mạnh vào thành thùng, phủ thêm khăn bên ngoài cho tối và nói nhỏ; đừng mở nắp ra xem.
Thùng các-tông chỉ để dùng tạm cho quãng đường ngắn tới thú y hay về nhà. Mèo có thể tè làm ướt mềm đáy thùng, nên nếu đi xa hãy đặt thùng lên một khay hay túi nilon và kiểm tra đáy trước khi nhấc.
Lỗi hay gặp và lúc nên dừng tay
Túm gáy mèo trưởng thành. Cách túm gáy chỉ có tác dụng phần nào với mèo con. Mèo lớn bị thương bị túm gáy sẽ xoay người cào, và trọng lượng dồn vào gáy làm nó đau thêm.
Đuổi theo khi mèo chạy. Mỗi lần bị đuổi, mèo nhớ bạn là mối nguy và chạy xa hơn. Nếu lần đầu hỏng, rút lui, để thức ăn và quay lại sau.
Mở thùng ra xem khi đang chở. Đây là lúc mèo thoát nhiều nhất, có khi ngay giữa đường. Chỉ mở thùng trong phòng kín hoặc ở phòng khám.
Dùng găng tay mỏng hoặc găng cao su. Răng mèo xuyên qua dễ dàng. Không có găng dày thì chỉ chạm vào mèo qua lớp khăn.
Cố bắt bằng mọi giá. Nên dừng lại khi bạn đã bị cắn hay cào chảy máu, khi mèo có biểu hiện lạ như lảo đảo, chảy dãi, tấn công không lý do, hoặc khi mèo ở chỗ nguy hiểm như mái nhà, cột điện. Lúc đó hãy nhờ người có kinh nghiệm và chăm sóc vết thương của mình trước.
Câu hỏi thường gặp
Bắt mèo hoang bị thương bằng tay không có được không?
Không nên. Mèo hoảng và đau sẽ cào cắn rất nhanh, vết cắn sâu dễ nhiễm trùng và cần được tư vấn phòng dại. Hãy luôn có lớp ngăn như khăn dày, găng tay dày, lồng hoặc thùng có nắp, và để mèo tự đi vào chỗ bạn chuẩn bị.
Quấn khăn cho mèo bị thương có làm nó đau thêm không?
Nếu chỉ phủ và gom nhẹ khăn để che tối, giữ móng, rồi nâng cả gói thì thường không làm đau thêm. Tránh siết khăn vào chỗ bị thương, không đè lên ngực và bụng, và luôn chừa khe cho mèo thở.
Mèo trốn dưới gầm ô tô không chịu ra thì phải làm sao?
Nhờ chủ xe không nổ máy, đặt thức ăn có mùi ở gần, đặt sẵn thùng hay lồng mở cửa ở lối ra rồi lùi xa và chờ. Không chọc, không kéo. Nếu mèo không ra sau một thời gian dài, hỏi mượn lồng bẫy nhân đạo từ người có kinh nghiệm.
Có thể dùng thùng các-tông để chở mèo đi thú y không?
Có, với quãng đường ngắn. Chọn thùng chắc, dán lại đáy, khoét vài lỗ thở nhỏ phía trên, lót khăn, dán hoặc buộc chặt nắp. Ôm thùng bằng hai tay khi chở và không mở thùng cho tới khi vào phòng khám.
Lồng bẫy mèo có làm hại mèo không?
Lồng bẫy nhân đạo được thiết kế để sập cửa mà không kẹp con vật. Điều quan trọng là phải có người canh hoặc kiểm tra thường xuyên, che bớt lồng cho tối, không để mèo bị nhốt lâu dưới nắng mưa, và chuyển mèo đi ngay khi bắt được.
Bị mèo cào khi đang cứu thì nên xử lý thế nào?
Rửa vết thương kỹ bằng xà phòng dưới vòi nước chảy, rồi đến cơ sở y tế để nhân viên y tế xem và tư vấn tiêm phòng dại, nhất là khi mèo là mèo đường phố không rõ tiền sử. Đừng chủ quan với vết cào nhỏ.