Con vật hợp nhà nhất thường không phải con dễ thương nhất trong ảnh, mà là con có mức năng động, tính nết và nhu cầu chăm sóc khớp với nhịp sống thật của gia đình bạn. Trước khi chọn, hãy đo ba thứ: mỗi ngày nhà có bao nhiêu giờ cho con vật, chỗ ở rộng hẹp và an toàn tới đâu, và trong nhà có ai cần lưu ý như trẻ nhỏ, người già hay thú đang nuôi.
Sau đó mới nhìn tới tuổi, cỡ người và tính cách của từng con trong danh sách nhận nuôi. Người phụ trách nhóm cứu hộ hay nhà tạm là người hiểu con vật nhất; nói thật với họ về nhà mình, họ sẽ gợi ý đúng hơn mọi bức ảnh.
Bắt đầu từ nhịp sống của nhà mình, không phải từ ảnh
Hãy viết ra một ngày thường của nhà bạn: mấy giờ dậy, mấy giờ đi làm, ai về trưa, tối có ở nhà không, cuối tuần thường đi đâu. Đây là khung mà con vật phải sống cùng. Một con chó non nhiều năng lượng sẽ khổ trong một ngôi nhà vắng người mười tiếng mỗi ngày, còn một con mèo lớn tuổi điềm tĩnh lại có thể sống rất ổn ở đó.
Thứ hai là chỗ ở. Căn hộ tầng cao cần lưới chắn ban công và cửa sổ trước khi đón mèo; nhà phố có sân cần rào kín và cổng luôn đóng nếu nuôi chó. Nhà có nhiều cầu thang dốc không hợp với con vật già yếu chân. Những điều này không loại hẳn con nào, nhưng cho biết bạn phải chuẩn bị thêm gì.
Thứ ba là sức chịu đựng của chính bạn. Có người không phiền lông rụng khắp sofa, có người thì phiền. Có người thích một con chó theo sát từng bước, có người thấy ngột ngạt. Nói thẳng những điều này với nhóm cứu hộ không làm bạn kém đi; nó giúp tránh một cuộc nhận nuôi không bền.
Con non, con trưởng thành hay con lớn tuổi
Tuổi là điểm đầu tiên nhiều người chọn, thường nghiêng về con non. Bảng dưới so ba nhóm tuổi theo những gì người nuôi thật sự gặp:
| Nhóm tuổi | Điểm thuận | Điểm cần tính |
|---|---|---|
| Con non (dưới khoảng sáu tháng) | Dễ làm quen với nhà, trẻ, thú khác; được nhìn nó lớn lên | Cần nhiều thời gian dạy vệ sinh, cắn phá đồ khi mọc răng, chưa rõ tính nết lúc trưởng thành, cần đủ lịch tiêm |
| Con trưởng thành (khoảng một tới bảy tuổi) | Tính nết đã ổn định, nhóm mô tả được khá đúng; thường đã triệt sản, đã tiêm | Có thể mang thói quen cũ, cần vài tuần để quen nhà mới |
| Con lớn tuổi | Điềm đạm, ít phá, hợp nhà yên tĩnh và người lớn tuổi | Chi phí thú y có thể cao hơn, thời gian bên nhau ngắn hơn |
Với người nuôi lần đầu, một con trưởng thành tính hiền thường là lựa chọn an toàn nhất: bạn biết mình đang nhận một con vật thế nào, không phải đoán. Con non hợp với nhà có người ở nhà nhiều và kiên nhẫn dạy trong vài tháng đầu.
Đọc mức năng động và tính nết của con vật
Mức năng động. Hỏi nhóm: một ngày con vật cần đi dạo hay vận động bao lâu thì yên. Chó trẻ thuộc dòng hay chạy cần đi dạo dài và có việc để làm; chó lớn tuổi hoặc chó thấp bé thường đủ với hai lần dạo ngắn. Mèo trẻ cần được chơi đuổi bắt mỗi ngày, mèo già thích chỗ nắng ấm.
Thân thiện với người lạ hay chậm làm quen. Con thân thiện ngay hợp nhà hay có khách. Con chậm làm quen không xấu, chỉ cần nhà yên tĩnh, không ép bế, cho nó thời gian. Hỏi nhóm con vật phản ứng thế nào khi có người lạ vào nhà tạm.
Sống chung với thú khác. Hỏi rõ con vật đã từng ở chung chó, mèo khác chưa và phản ứng ra sao. "Ở chung được" có khi chỉ là chịu đựng; hãy hỏi thêm nó có giành ăn, giành chỗ ngủ không.
Sống chung với trẻ nhỏ. Không phải con hiền nào cũng chịu được tiếng la, tay kéo đuôi. Nếu nhà có trẻ dưới khoảng sáu tuổi, nên chọn con đã được nhóm thấy là điềm tĩnh khi có trẻ, và người lớn luôn có mặt lúc trẻ chơi với con vật.
Ở một mình được bao lâu. Có con quen ở một mình, có con hú, cào cửa khi chủ vắng. Đây là câu nên hỏi nếu nhà đi làm cả ngày.
Cỡ người và bộ lông: những chi tiết nhỏ nhưng ảnh hưởng hằng ngày
Chó ta và chó lai trong các nhóm cứu hộ có đủ cỡ, từ nhỏ con tới khá lớn. Cỡ người kéo theo nhiều thứ ít ai nghĩ tới lúc chọn:
- Chó lớn cần người dắt đủ sức giữ dây khi nó giật mình, cần chỗ nằm rộng hơn, ăn nhiều hơn và tiền thú y thường cao hơn theo cân nặng.
- Chó nhỏ dễ mang theo xe máy, dễ ở căn hộ, nhưng cũng dễ bị dẫm hoặc rơi khi trẻ bế; nhiều con nhỏ hay sủa với tiếng động lạ.
- Chó mèo lông dài cần chải thường xuyên, dễ rối, dễ bám bẩn; mùa nóng cần chăm thêm. Lông ngắn đỡ công chải nhưng vẫn rụng.
- Người trong nhà dị ứng lông nên thử ở gần con vật vài lần trước khi nhận, không có giống nào hoàn toàn không gây dị ứng.
- Con vật cỡ lớn ở căn hộ cần tính trước thang máy, nội quy toà nhà và hàng xóm, tránh nhận về rồi bị yêu cầu đưa đi.
Không cần chọn con "đẹp nhất" theo ý mình. Một con lông xơ, màu không nổi bật nhưng hợp tính với nhà sẽ trở thành con vật đẹp nhất trong mắt bạn sau vài tháng.
Ba tình huống nhà hay gặp và gợi ý chọn
Đôi vợ chồng trẻ đi làm cả ngày, sống căn hộ. Hai con mèo trưởng thành đã quen nhau thường hợp hơn một con chó: chúng có bạn khi chủ vắng, không cần dắt đi dạo. Nếu muốn chó, nên chọn chó trưởng thành, nhỏ hoặc vừa, đã quen ở một mình, và tính trước người dắt buổi trưa.
Gia đình có con nhỏ, nhà có sân. Một con chó trưởng thành điềm tĩnh, đã được nhóm thấy hiền với trẻ, thường hợp hơn chó non vốn hay nhảy chồm, cắn nghịch. Sân phải rào kín, và người lớn đặt luật rõ cho trẻ ngay từ ngày đầu.
Người lớn tuổi sống một mình. Một con mèo lớn tuổi hiền hoặc một con chó nhỏ, chậm rãi, đã quen dây dắt là bạn đồng hành tốt. Nên bàn trước với con cháu về chuyện ai lo con vật nếu người nuôi ốm, nhóm cứu hộ thường hỏi điểm này.
Cách hỏi nhóm cứu hộ để chọn đúng
Thay vì hỏi "con này có ngoan không", hãy kể về nhà mình rồi hỏi cụ thể. Những câu dưới đây giúp người phụ trách gợi ý chính xác hơn:
- Kể một ngày thường của nhà bạn, số người, có trẻ hay thú khác không, nhà rộng hẹp ra sao.
- Hỏi: trong số các con đang chờ, con nào nhóm thấy hợp với nhà như vậy nhất, và vì sao.
- Hỏi về con bạn đang thích: nó phản ứng thế nào với người lạ, tiếng động lớn, khi bị bế, khi ăn.
- Hỏi điều nhóm còn chưa biết về con vật, những tình huống chưa thử như ở cùng trẻ, đi xe máy.
- Xin gặp con vật trước, nếu được thì gặp hai lần, một lần nó mới gặp người lạ và một lần đã quen hơn.
- Nếu nhóm gợi ý con khác với con bạn chọn ban đầu, hãy nghe lý do trước khi từ chối.
Người làm nhà tạm thấy con vật ăn ngủ, sợ hãi, vui vẻ mỗi ngày. Lời họ đáng tin hơn một đoạn mô tả ngắn trên bài đăng. Khi họ nói "con này hợp nhà yên tĩnh hơn", đó thường là một lời khuyên đã qua nhiều lần quan sát.
Lần gặp đầu: nhìn gì, đừng vội kết luận gì
Lần đầu gặp con vật ở nhà tạm hay điểm nhận nuôi, đừng bước thẳng tới bế. Ngồi xuống thấp, quay nghiêng người, để con vật tự lại gần ngửi tay. Cách nó tiến lại, dừng, lùi rồi lại tiến cho bạn biết nhiều hơn mọi lời mô tả: con tò mò nhưng thận trọng, con lao tới mừng rỡ, con nép sau chân người quen. Không con nào trong số đó là "sai", chỉ là khác nhau về thời gian cần để làm quen.
Hãy quan sát cả những lúc không tập trung vào bạn. Con vật phản ứng thế nào khi có tiếng xe ngoài ngõ, khi người phụ trách cầm dây dắt, khi có con khác đi ngang. Nếu được, nhờ người phụ trách cho con vật ăn một bữa nhỏ trước mặt bạn để xem nó có giữ bát hay gầm gừ không, rồi hỏi họ điều đó có thường xảy ra không.
Đừng vội kết luận từ một lần gặp. Con chó nằm im có thể là đang mệt sau buổi tiêm, con mèo cào nhẹ có thể vì chỗ lạ đông người. Ngược lại, con quấn người ngay hôm đầu chưa chắc sẽ yên ở nhà mới. Cho nên nhiều người gặp hai lần mới quyết, và mang theo người trong nhà sẽ chăm con vật nhiều nhất trong lần gặp thứ hai.
Sau lần gặp, ghi lại vài dòng: điều làm bạn thích, điều làm bạn lo. Gửi những điều lo cho người phụ trách và nghe họ trả lời. Một câu trả lời thật, kể cả khi nó là "con này chưa hợp nhà bạn", luôn đáng giá hơn một lần nhận nuôi vội.
Câu hỏi thường gặp
Nên nhận nuôi chó con hay chó trưởng thành?
Nếu nhà có người ở nhà nhiều và kiên nhẫn dạy, chó con là lựa chọn được. Nếu đi làm cả ngày hoặc nuôi lần đầu, chó trưởng thành tính hiền dễ hơn vì tính nết đã rõ, thường đã tiêm phòng, triệt sản và học lệ nhà nhanh.
Căn hộ chung cư nên nhận nuôi chó hay mèo?
Mèo thường hợp căn hộ hơn, miễn ban công và cửa sổ đã chắn lưới chắc. Chó nhỏ hoặc vừa, tính điềm, vẫn ở căn hộ được nếu có người dắt đi dạo đều và nội quy toà nhà cho phép.
Có nên nhận nuôi hai con mèo cùng lúc?
Với nhà đi làm cả ngày, nhận hai con mèo đã quen nhau từ nhà tạm thường tốt hơn một con, vì chúng có bạn chơi. Nên hỏi nhóm xem có cặp nào đang ở chung và hợp nhau không, đừng ghép hai con lạ.
Nhà có trẻ nhỏ chọn con vật thế nào cho an toàn?
Chọn con trưởng thành đã được nhóm thấy điềm tĩnh khi có trẻ, tránh con quá nhút nhát hoặc quá hiếu động. Người lớn phải luôn có mặt khi trẻ chơi với con vật và dạy trẻ không ôm siết, không kéo đuôi, không quấy lúc con vật ăn ngủ.
Chó ta có hợp nuôi trong nhà không?
Nhiều chó ta và chó lai sống trong nhà rất tốt, học lệ nhà nhanh và khoẻ. Điều quan trọng là tính nết và mức năng động của từng con, không phải giống. Hỏi nhóm về thói quen của con cụ thể bạn định nhận.
Không biết chọn con nào thì nên làm gì?
Hãy kể thật chi tiết về nhà mình cho người phụ trách và nhờ họ gợi ý hai ba con, rồi xin gặp từng con. Cảm giác khi ngồi cạnh con vật một lúc thường rõ ràng hơn mọi bảng so sánh.