Cho mèo hoang ăn đúng cách nghĩa là cho vào một khung giờ cố định, ở một chỗ cố định ít làm phiền người khác, với lượng vừa đủ cho số mèo đến ăn, và dọn sạch ngay khi chúng ăn xong. Ba thói quen này biến việc cho ăn từ chuyện tự phát gây khó chịu thành một việc có trật tự, giúp mèo khoẻ hơn, khu phố sạch hơn và tạo nền cho việc bắt mèo đi triệt sản về sau.
Nhiều mâu thuẫn quanh mèo hoang không đến từ con mèo mà đến từ đĩa thức ăn thừa để qua đêm, kiến bò, chuột tới, mùi chua bốc lên ở chân cầu thang. Bài này nói cụ thể nên chọn chỗ nào, giờ nào, cho bao nhiêu, cho gì và dọn ra sao, kèm những thói quen tốt bụng nhưng phản tác dụng.
Vì sao giờ cố định quan trọng hơn lượng thức ăn
Mèo học giờ rất nhanh. Chỉ sau một hai tuần cho ăn cùng một khung giờ, đàn mèo sẽ có mặt đúng lúc. Thức ăn không còn phải để sẵn cả ngày chờ chúng đi ngang qua, nên cũng không còn đĩa thừa bị ruồi kiến bu và chó chạy rông giành ăn.
Đếm đàn trở nên dễ dàng. Khi cả đàn tụ lại một lúc, người cho ăn nhìn được từng con: con nào mới đến, con nào vắng mặt, con nào gầy đi, đi khập khiễng, có vết thương. Đây chính là cuốn sổ sức khoẻ sống của khu, và là điều kiện để lên kế hoạch triệt sản.
Chuẩn bị cho ngày bắt mèo. Một đàn quen ăn đúng giờ, đúng chỗ là đàn dễ bắt bằng lồng nhất. Nhóm triệt sản chỉ cần đặt lồng đúng chỗ, đúng giờ quen thuộc. Ngược lại, đàn mèo được cho ăn lung tung khắp nơi thì gần như không thể bắt có kế hoạch.
Hàng xóm biết lúc nào có mèo. Người không thích mèo ít khó chịu hơn khi biết chuyện cho ăn chỉ diễn ra mười lăm phút vào chiều tối ở góc bãi xe, thay vì mèo lảng vảng cả ngày quanh cửa nhà họ chờ ai đó ném đồ ăn.
Chọn chỗ cho ăn: kín đáo, an toàn, dễ dọn
Chỗ cho ăn tốt là chỗ tránh lối đi chính, không sát cửa nhà ai, không trước cửa hàng ăn, không cạnh sân chơi trẻ em. Góc bãi xe phía trong, khoảng đất trống cạnh tường rào, gầm một mái hiên không ai dùng thường hợp hơn chân cầu thang hay sảnh thang máy. Nếu là đất của chung cư hay của ai đó, hãy hỏi người quản lý trước khi biến nó thành chỗ ăn quen.
Mặt nền nên phẳng và dễ lau: một tấm gạch, một mảnh tôn, một khay nhựa đặt cố định. Tránh đổ thức ăn thẳng xuống đất, xuống cỏ, vì phần vụn rơi xuống sẽ không bao giờ dọn hết. Nếu trời hay mưa, một mái che nhỏ giúp thức ăn không nhão, nhưng đừng dựng lều lớn, nhà gỗ hay đồ đạc trên đất công khi chưa ai cho phép.
Chỗ cho ăn cũng cần an toàn cho mèo: xa lòng đường xe chạy, tránh nơi chó thả rông hay qua lại, không nằm trên tuyến xe rác vào ra lúc sáng sớm. Nếu khu có nhiều đàn nhỏ ở các góc khác nhau, thà có hai ba chỗ ăn cố định nhỏ, mỗi chỗ một người phụ trách, còn hơn dồn tất cả mèo về một chỗ, khiến chúng tranh giành và đánh nhau.
Cho gì, bao nhiêu, đựng bằng gì
Mèo hoang cần ăn đủ chứ không cần ăn nhiều. Bảng dưới là những lựa chọn hay gặp; khẩu phần cụ thể theo hướng dẫn trên bao bì thức ăn và lời khuyên của thú y.
| Lựa chọn | Điểm được | Điểm cần lưu ý |
|---|---|---|
| Hạt khô cho mèo | Để lâu không ôi, ít mùi, dễ mang theo, dễ đong lượng | Phải có nước sạch đi kèm; đổ vừa đủ, không để đầy đĩa qua đêm |
| Thức ăn ướt đóng hộp, đóng túi | Mèo thích, cung cấp thêm nước, hợp mèo già và mèo đang yếu | Nhanh hỏng và có mùi, phải dọn ngay sau bữa |
| Cơm trộn cá, đồ ăn thừa | Rẻ, sẵn có | Dễ thiếu chất, nhiều muối và gia vị, xương nhỏ nguy hiểm, nhanh thiu, gây mùi nặng nhất |
| Sữa bò | Mèo có vẻ thích | Nhiều mèo trưởng thành không tiêu hoá được, dễ tiêu chảy; nước sạch tốt hơn |
Đong lượng theo số mèo thật sự đến ăn, quan sát vài bữa rồi điều chỉnh. Nếu bữa nào cũng còn thừa, đó là dấu hiệu đổ quá nhiều. Đĩa nên là loại nông, dễ rửa như inox, mỗi chỗ vài đĩa để những con nhút nhát không phải chen. Luôn có một bát nước sạch, thay mỗi bữa, nhất là những ngày nóng.
Dọn sạch sau mỗi bữa: quy trình mười phút
Phần dọn dẹp là phần quyết định hàng xóm có chấp nhận việc cho ăn hay không. Một quy trình gọn cho mỗi lần:
- Đứng chờ gần đó, cách một quãng để mèo yên tâm ăn, trong khoảng mười lăm đến hai mươi phút.
- Khi mèo đã rời đi, thu hết đĩa, kể cả đĩa còn thức ăn. Không để lại cho con đến muộn.
- Nhặt hết vụn thức ăn rơi, túi, giấy gói, vỏ hộp, cho vào túi rác mang theo.
- Lau hoặc dội nước chỗ đặt đĩa nếu có thức ăn ướt, để không lưu mùi.
- Mang đĩa về rửa, không để đĩa bẩn tại chỗ.
- Nếu thấy phân mèo quanh chỗ ăn, dọn luôn bằng găng tay và túi; cân nhắc đặt một khay cát hay góc đất xới gần đó để mèo đi đúng chỗ.
Mười phút mỗi ngày nghe thì nhỏ, nhưng đây chính là thứ khiến một người cho mèo ăn được hàng xóm tôn trọng thay vì bị phàn nàn. Khi bận không dọn được, nhờ người khác cho ăn thay chứ đừng đổ đầy đĩa rồi bỏ đi.
Cho ăn trong mùa mưa, ngày nắng nóng và những dịp nghỉ dài
Mùa mưa là lúc chỗ cho ăn dễ thành bãi lầy nhất. Thức ăn hạt gặp nước nở ra, bết dưới đáy đĩa, thức ăn ướt trôi xuống rãnh. Một tấm mái nhỏ hoặc chuyển tạm chỗ ăn vào dưới mái hiên đã được người quản lý đồng ý giúp giữ khô. Những ngày mưa to kéo dài, mèo ít ra khỏi chỗ trú nên người cho ăn có thể đổi giờ theo lúc tạnh, miễn vẫn đứng chờ và dọn như thường lệ.
Ngày nắng nóng, nước quan trọng hơn thức ăn. Thay bát nước mỗi bữa, đặt bát ở chỗ râm, và đừng để thức ăn ướt phơi nắng quá vài phút vì nó hỏng rất nhanh. Nếu thấy mèo nằm thở gấp, há miệng, lờ đờ trong ngày nóng, đưa con vật vào chỗ mát và liên hệ thú y, không tự dội nước đá hay cho uống gì khác.
Dịp Tết và những kỳ nghỉ dài là thời điểm nhiều người cho ăn về quê cùng lúc. Đàn mèo đột ngột mất nguồn ăn trong một tuần, lục rác, kêu đói và gây phiền đúng lúc khu phố vắng người. Nên phân lịch trước khoảng một tháng: ai ở lại, ai cho ăn ngày nào, thức ăn để ở đâu, chìa khoá kho đồ do ai giữ. Một bảng phân ca gửi trong nhóm là đủ để đàn mèo qua Tết bình yên.
Những thói quen tốt bụng nhưng phản tác dụng
Để thức ăn ngập đĩa cả ngày. Ý định là con nào đói thì ăn, nhưng kết quả là thu hút chuột, gián, kiến, chó hoang và mèo từ các khu khác tới. Đàn mèo lớn dần, hàng xóm bực, và mèo nhút nhát nhất vẫn bị giành phần.
Mỗi người cho ăn một kiểu, một giờ. Nhiều người cùng thương mèo trong một khu nhưng không nói chuyện với nhau, mỗi người đổ một đĩa ở một góc. Mèo ăn quá nhiều, rác nhiều gấp đôi, và không ai đếm được đàn. Ngồi lại phân ca, thống nhất giờ và chỗ là việc nên làm đầu tiên.
Cho ăn mà không nghĩ tới triệt sản. Mèo được ăn đầy đủ sẽ khoẻ hơn và đẻ nhiều hơn. Cho ăn mà không triệt sản thì sau một năm, chính người cho ăn sẽ đối mặt với gấp đôi số miệng ăn và gấp đôi lời phàn nàn. Cho ăn có trách nhiệm luôn đi kèm kế hoạch triệt sản.
Ném đồ ăn từ ban công xuống. Thức ăn rơi trên mái hiên nhà dưới, trên xe máy của người khác, dụ mèo trèo vào nhà hàng xóm. Đây là cách cho ăn gây mâu thuẫn nhanh nhất.
Cố bế, vuốt mèo hoang trưởng thành. Mèo hoang sợ người là chuyện bình thường. Ép gần dễ bị cào cắn. Nếu bị cắn hoặc cào chảy máu, rửa kỹ với xà phòng dưới vòi nước nhiều phút và tới cơ sở y tế để được tư vấn tiêm phòng dại.
Khi bạn vắng nhà, đi xa hay không thể tiếp tục
Mèo hoang đã quen giờ ăn sẽ chờ đúng chỗ đó. Một người cho ăn biến mất đột ngột không để lại tai hoạ ngay lập tức, vì mèo vẫn tìm được thức ăn ở nơi khác, nhưng đàn sẽ tản ra, lục rác nhiều hơn và lịch bắt triệt sản bị đứt. Vì vậy, ngay từ khi bắt đầu, nên có ít nhất một người dự phòng biết giờ, chỗ, lượng thức ăn và nhận mặt được các con.
Một tờ giấy nhỏ hay một tin nhắn ghi lại: giờ cho ăn, chỗ để đĩa, loại thức ăn và lượng, những con cần để ý như con mèo già hay con mới đến bị thương, và cách dọn. Đó là bản bàn giao đơn giản giúp người khác thay bạn trong những ngày bận.
Nếu bạn phải chuyển đi hẳn, hãy tìm người tiếp nhận trước vài tuần và cho ăn cùng họ vài lần để mèo quen người mới. Đừng giảm dần rồi bỏ hẳn mà không báo ai, vì đàn mèo đã quen đúng một nguồn thức ăn có thể bị xua đuổi khi đi lục rác nhà người khác. Một lời nhờ chân thành gửi tới những hàng xóm cũng hay đứng xem lúc bạn cho ăn thường có kết quả hơn bạn tưởng.
Câu hỏi thường gặp
Nên cho mèo hoang ăn vào giờ nào trong ngày?
Giờ nào cũng được, miễn cố định và hợp với người cho ăn. Nhiều người chọn chiều tối vì mát, ít người qua lại và mèo hay ra khỏi chỗ trú lúc đó. Quan trọng là giữ đúng giờ để mèo quen và người có thể dọn ngay sau bữa.
Một ngày nên cho mèo hoang ăn mấy lần?
Phần lớn người cho ăn chọn một hoặc hai bữa mỗi ngày theo giờ cố định. Lượng mỗi bữa vừa đủ để mèo ăn hết trong khoảng mười lăm đến hai mươi phút. Bữa nào cũng thừa thì nên giảm lượng thay vì để lại đĩa.
Mèo hoang có nên uống sữa không?
Nhiều mèo trưởng thành không tiêu hoá tốt sữa bò và dễ bị tiêu chảy. Một bát nước sạch thay mỗi bữa là đủ và tốt hơn. Mèo con mồ côi cần sữa riêng cho thú con theo hướng dẫn của thú y, không dùng sữa bò.
Có nên để sẵn thức ăn qua đêm cho mèo hoang không?
Không nên. Thức ăn để qua đêm thu hút chuột, gián, kiến và chó hoang, gây mùi và làm hàng xóm phản đối. Cho ăn theo giờ rồi thu dọn ngay giúp mèo vẫn đủ ăn mà khu phố vẫn sạch.
Cho mèo hoang ăn có làm số mèo trong khu tăng lên không?
Cho ăn mà không triệt sản thì có, vì mèo khoẻ hơn sẽ đẻ nhiều hơn và mèo nơi khác tới. Cho ăn có giờ đi kèm kế hoạch bắt đi triệt sản và tiêm phòng thì ngược lại, giúp đàn nhỏ dần và ổn định.
Bị mèo hoang cào khi cho ăn thì phải làm gì?
Rửa vết thương ngay dưới vòi nước với xà phòng trong nhiều phút, sát khuẩn rồi tới cơ sở y tế để được tư vấn tiêm phòng dại, không tự cho là vết nhẹ. Ghi nhớ đặc điểm con mèo để nhân viên y tế hỏi đến.