Khi đăng tin tìm chó mèo thất lạc, rất dễ nhận được tin nhắn từ người lạ nói đang giữ con vật rồi đòi chuyển tiền trước, có thể gọi là tiền chuộc, tiền cọc, phí xe đưa về hay tiền chăm sóc; quy tắc an toàn nhất là không chuyển bất kỳ khoản nào trước khi gặp mặt và tận mắt thấy con vật. Kèm theo đó, hỏi người nhắn những chi tiết bạn không đăng, xin ảnh hoặc video mới chụp có dấu hiệu đúng lúc đó, và không bao giờ đọc mã xác nhận gửi về điện thoại cho ai.
Kẻ lừa đảo biết người mất thú cưng đang rối trí và sẵn lòng làm mọi việc để con vật về. Phần dưới liệt kê các chiêu hay gặp, dấu hiệu nhận biết, cách hỏi lại để lọc, những gì tuyệt đối không làm, và nên báo ai khi đã bị lừa hoặc nghi bị lừa.
Các chiêu lừa hay gặp
Các chiêu thay đổi theo thời gian nhưng thường xoay quanh vài kịch bản. Nhận ra kịch bản là đã tránh được một nửa:
| Chiêu | Kịch bản thường thấy | Dấu hiệu |
|---|---|---|
| Đòi tiền chuộc | Nhắn rằng đang giữ con vật, muốn nhận lại thì chuyển một khoản, nếu không sẽ bán hoặc bỏ | Đe doạ, hối thúc, không cho gặp, ảnh gửi là ảnh lấy từ tin của bạn |
| Đòi cọc, phí xe | Nói đang ở tỉnh khác, đã nhặt được, cần chuyển phí xe khách hoặc phí ship để gửi con vật về | Khoảng cách xa bất thường so với nơi lạc, không chịu gọi video |
| Giả nhóm cứu hộ, phòng khám | Xưng là nhóm cứu hộ hoặc phòng khám đang điều trị con vật bị thương, cần chuyển viện phí gấp | Tài khoản mới lập, không có địa chỉ cụ thể, không cho tới tận nơi |
| Xin mã xác nhận | Nói sẽ chuyển tiền hậu tạ ngược lại hoặc xác minh danh tính, nhờ đọc mã vừa gửi về điện thoại | Bất kỳ ai xin mã xác nhận đều là lừa đảo |
| Đường dẫn lạ | Gửi đường dẫn "xem ảnh con vật" hoặc "đăng ký nhận lại thú cưng", yêu cầu đăng nhập | Trang lạ đòi tài khoản mạng xã hội hoặc ngân hàng |
| Giả chủ để nhận con vật | Khi bạn là người nhặt được, có người nhận vơ là chủ để lấy con vật đi bán | Không trả lời được chi tiết riêng, không muốn gặp mặt |
Điểm chung của các chiêu là: hối thúc, tránh gặp mặt, và đòi tiền hoặc thông tin trước. Bất kỳ tin nhắn nào có đủ ba yếu tố đó, dù trông thật đến mấy, hãy coi là đáng ngờ cho tới khi chứng minh được điều ngược lại.
Vì sao người mất thú cưng dễ bị lừa
Người mất chó mèo đang ở trạng thái lo âu cao, thiếu ngủ, đọc tin nhắn trên điện thoại liên tục. Trong trạng thái đó, một tin nhắn nói "đang giữ con vật nhà anh chị" giống như phao cứu sinh. Kẻ lừa đảo tận dụng đúng khoảnh khắc ấy bằng cách tạo áp lực thời gian: "chuyển trong mười lăm phút không thì xe đi mất", "con vật đang yếu lắm, cần tiền khám ngay".
Tin tìm thú lạc thường đăng công khai, kèm ảnh, mô tả, khu vực và cách liên lạc, đôi khi cả mức hậu tạ. Kẻ lừa đảo chỉ cần lấy ảnh trong tin của bạn gửi ngược lại là bạn đã tin tới tám phần. Đó là lý do mẹo giữ lại một chi tiết không đăng có giá trị lớn đến vậy.
Họ cũng nhắm vào sự ngại ngùng: người mất thú cưng sợ hỏi nhiều sẽ làm người nhặt được phật lòng mà không trả. Thực tế, người tốt bụng thật sự nhặt được con vật sẽ không phiền vì vài câu hỏi xác minh, và hầu như không bao giờ đòi tiền trước khi gặp.
Cách hỏi lại để lọc tin nhắn đáng ngờ
Khi nhận tin nhắn nói đang giữ con vật, trả lời bình tĩnh, cảm ơn, rồi hỏi lần lượt. Người thật trả lời được; kẻ lừa thường lảng, hối thúc hoặc biến mất:
- Hỏi chi tiết giữ lại. "Cảm ơn anh chị nhiều. Nhờ anh chị xem giúp ở bụng con mèo có nốt màu gì không ạ?"
- Xin ảnh hoặc video mới, có dấu hiệu thời điểm. "Anh chị quay giúp một đoạn video ngắn, có gọi tên con vật và có tờ báo hôm nay hoặc ghi giờ trên đồng hồ cạnh đó được không?" Kẻ lừa không có con vật nên không quay được.
- Đề nghị gọi video. Gọi video thấy con vật trực tiếp là cách kiểm nhanh nhất.
- Hỏi nơi gặp gần chỗ nhặt. "Anh chị nhặt ở đâu, mình tới ngay được." Kẻ lừa thường bịa ra nơi rất xa để có cớ đòi phí xe.
- Đề nghị gặp ở phòng khám, đồn công an hoặc nơi đông người. Người thật thường đồng ý; kẻ lừa thường kiếm cớ từ chối.
Nếu người nhắn nổi nóng, doạ "không chuyển thì thôi", đó gần như là dấu hiệu chắc chắn của lừa đảo. Người tốt bụng không đối xử như vậy với người đang mất thú cưng.
Những việc tuyệt đối không làm
Dù tin nhắn có vẻ thật đến đâu, giữ cho mình mấy nguyên tắc dưới đây. Mất con vật đã đủ buồn, đừng để mất thêm tiền hay tài khoản:
- Không chuyển tiền trước khi thấy con vật tận mắt, dù là khoản nhỏ, dù gọi là cọc, phí xe hay tiền thuốc.
- Không đọc mã xác nhận gửi về điện thoại cho bất kỳ ai, kể cả người xưng là nhân viên ngân hàng, nhân viên mạng xã hội hay nhóm cứu hộ.
- Không bấm đường dẫn lạ và không đăng nhập tài khoản ở trang do người lạ gửi.
- Không gửi ảnh giấy tờ tuỳ thân để "xác minh chủ" cho người chưa gặp.
- Không tới một mình nơi hẹn vắng vẻ, nhất là buổi tối.
- Không đăng mức hậu tạ cụ thể trong tin tìm, vì đó là mồi cho kẻ lừa.
Nếu thấy mình đã chuyển tiền rồi mới nhận ra bị lừa, đừng tự trách. Rất nhiều người tỉnh táo vẫn bị lừa trong lúc lo lắng. Việc cần làm lúc này là hành động nhanh theo phần dưới.
Đã bị lừa hoặc nghi bị lừa: báo ai, làm gì
Liên hệ ngay ngân hàng của bạn qua kênh chính thức ghi trên thẻ hoặc ứng dụng để báo giao dịch đáng ngờ và hỏi khả năng tạm giữ hay tra soát. Làm càng sớm càng có cơ hội. Nếu đã lỡ đọc mã xác nhận hoặc đăng nhập vào trang lạ, đổi mật khẩu các tài khoản liên quan ngay, báo ngân hàng khoá tạm nếu cần.
Lưu lại toàn bộ bằng chứng: ảnh chụp đoạn tin nhắn, tên tài khoản, số tài khoản nhận tiền, biên lai chuyển khoản, đường dẫn đã nhận. Mang tới công an xã, phường nơi bạn ở để trình báo. Cơ quan công an tiếp nhận các vụ lừa đảo qua mạng, và những thông tin bạn cung cấp giúp xử lý cả các vụ tương tự.
Cảnh báo trong nhóm cư dân và nhóm thú cưng nơi bạn đã đăng tin, mô tả chiêu thức để người khác cẩn thận. Có thể nêu tên tài khoản kẻ lừa đã dùng nếu đã trình báo, nhưng tránh lời lẽ xúc phạm hay đăng thông tin cá nhân của ai chưa xác định rõ. Khi cần hiểu quyền của mình và cách đòi lại tiền theo quy định hiện hành, có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.
Và đừng dừng việc tìm con vật. Bị lừa không có nghĩa là con vật đã mất hẳn. Quay lại các bước tìm thật: hỏi quanh khu, phòng khám, điểm giữ chó, dán giấy, đăng tin cập nhật.
Đăng tin tìm sao cho khó bị lừa ngay từ đầu
Phòng từ lúc viết tin dễ hơn nhiều so với gỡ rối sau khi đã mất tiền. Khi đăng tin tìm chó mèo, mô tả đủ để người khác nhận ra con vật, nhưng giữ lại ít nhất một chi tiết riêng không nói ra và không lộ trong ảnh. Đừng đăng mức hậu tạ cụ thể, đừng đăng số tài khoản ngân hàng, đừng ghi địa chỉ nhà chính xác, chỉ cần khu vực là đủ.
Nên ghi thêm một dòng ở cuối tin: "Gia đình chỉ nhận lại con vật khi gặp mặt trực tiếp, không chuyển tiền trước cho bất kỳ ai." Câu này vừa nhắc chính mình lúc rối trí, vừa làm kẻ lừa ngại nhắn, vì họ biết đã gặp một người có chuẩn bị. Nếu có thể, dùng một số điện thoại hoặc tài khoản riêng cho việc tìm, để tin nhắn tìm thú lạc không lẫn với tin công việc và dễ rà lại.
Cuối cùng, nhờ một người thân bình tĩnh đọc cùng các tin nhắn nhận được. Người không trực tiếp đau lòng thường nhìn ra điểm vô lý nhanh hơn. Hai người cùng đọc, cùng quyết định có chuyển gì hay không, là một lớp bảo vệ đơn giản mà rất hiệu quả.
Khi bạn là người nhặt được: cũng có người lừa theo chiều ngược lại
Người nhận vơ là chủ. Thấy con vật đẹp, có giá, có người nhắn nhận là chủ để lấy đi bán. Dùng bộ câu hỏi xác minh và gặp ở nơi có máy quét chip.
Người đề nghị mua lại con vật. Có người nhắn hỏi "không tìm được chủ thì bán lại cho mình". Con vật đang tìm chủ không phải hàng để bán, và bán con vật của người khác có thể dẫn tới rắc rối pháp lý.
Người xưng là nhóm cứu hộ tới nhận giúp. Hỏi rõ nhóm nào, ai phụ trách, nhờ người quen trong giới cứu hộ xác nhận trước khi trao. Nhóm cứu hộ thật thường có lịch sử hoạt động, có người biết.
Kẻ lấy ảnh tin nhặt được để đi lừa chủ thật. Ghi rõ trong tin là bạn không yêu cầu bất kỳ khoản tiền nào, chủ thật cứ tới gặp trực tiếp. Câu này giúp chủ thật không bị kẻ khác mạo danh bạn đòi tiền.
Câu hỏi thường gặp
Có người nhắn nhặt được chó và đòi chuyển tiền trước thì làm sao?
Không chuyển. Hỏi chi tiết bạn không đăng trên tin, xin video mới có gọi tên con vật, đề nghị gọi video và gặp ở nơi công cộng. Người thật sự nhặt được hầu như không đòi tiền trước khi gặp mặt.
Kẻ lừa đảo tìm thú cưng thường dùng chiêu gì?
Thường gặp là đòi tiền chuộc, đòi cọc hoặc phí xe để gửi con vật từ nơi xa, giả nhóm cứu hộ hay phòng khám đòi viện phí, xin mã xác nhận gửi về điện thoại và gửi đường dẫn lạ bắt đăng nhập.
Làm sao kiểm tra người nhắn có thật đang giữ con vật?
Hỏi đặc điểm bạn đã giữ lại không đăng, xin video quay mới có dấu hiệu thời điểm, gọi video để thấy con vật trực tiếp. Kẻ lừa không có con vật nên thường lảng tránh, hối thúc hoặc nổi nóng.
Lỡ chuyển tiền cho kẻ lừa đảo tìm chó mèo thì làm gì?
Liên hệ ngay ngân hàng qua kênh chính thức để báo giao dịch đáng ngờ, lưu lại tin nhắn, số tài khoản, biên lai, rồi trình báo công an xã, phường. Nếu đã lộ mã xác nhận, đổi mật khẩu và báo khoá tài khoản.
Có nên ghi số tiền hậu tạ khi đăng tin tìm thú lạc không?
Không nên. Mức hậu tạ cụ thể là mồi nhử cho kẻ lừa. Nếu muốn, ghi chung là có hậu tạ, trao khi gặp mặt và đã nhận đúng con vật.
Người xưng là nhóm cứu hộ đòi viện phí cho chó nhà mình có tin được không?
Hỏi rõ tên phòng khám đang điều trị, tới tận nơi hoặc gọi trực tiếp cho phòng khám qua thông tin bạn tự tìm. Không chuyển tiền cho tài khoản cá nhân lạ khi chưa thấy con vật và chưa xác minh.