Sắp sinh em bé không có nghĩa là phải cho chó mèo đi. Rất nhiều gia đình nuôi chó mèo cùng trẻ nhỏ an toàn, với điều kiện chuẩn bị từ lúc mang thai: đưa con vật đi khám và tẩy giun định kỳ, phân công lại việc dọn vệ sinh, tập cho con vật quen với nhịp sống mới và luôn có người lớn giám sát khi trẻ ở gần. Quyết định trao đi chỉ nên đưa ra sau khi đã hỏi bác sĩ sản khoa, thú y, và thật sự không thể bảo đảm an toàn, chẳng hạn khi con vật có tiền sử cắn người hoặc người mẹ có vấn đề sức khoẻ được bác sĩ khuyên tránh tiếp xúc.
Lời khuyên "có bầu thì cho chó mèo đi" vẫn được truyền miệng rất nhiều, khiến không ít con vật bị bỏ rơi đúng lúc gia đình bận rộn nhất. Bài này giúp bạn tách những lo ngại có cơ sở khỏi những lời đồn, và lên kế hoạch để cả em bé lẫn con vật đều yên ổn.
Những lo ngại hay gặp và nên hỏi ai
Lo ngại phổ biến nhất khi nuôi mèo lúc mang thai là bệnh lây từ phân mèo. Đây là chuyện có thật nhưng phòng được bằng những thói quen đơn giản, và mức độ nguy cơ cụ thể với từng người cần được bác sĩ sản khoa đánh giá, không nên tự kết luận qua lời kể trên mạng. Hãy chủ động hỏi bác sĩ trong lần khám thai: mình có cần xét nghiệm gì không, có cần tránh việc gì khi nuôi mèo không. Câu trả lời của bác sĩ đáng tin hơn mọi lời khuyên truyền tai.
Lo ngại thứ hai là dị ứng: sợ em bé dị ứng lông chó mèo. Đây cũng là chuyện cần bác sĩ nhi đánh giá theo từng trẻ, đặc biệt khi gia đình có người bị hen hay dị ứng. Không nên cho con vật đi trước cả khi em bé chào đời chỉ vì lo trước một điều chưa xảy ra.
Lo ngại thứ ba là con vật ghen, cắn hay đè trẻ. Đây là điều chuẩn bị được nhiều nhất, phần dưới sẽ bàn kỹ. Còn về sức khoẻ của con vật, hãy đưa nó tới thú y khám tổng quát, tiêm phòng đúng lịch, tẩy giun và trị ve rận theo hướng dẫn trước khi em bé về nhà, để giảm nguy cơ cho cả nhà.
Phân công lại việc nhà trong lúc mang thai
Phần lớn nguy cơ có thể giảm bằng cách đổi người làm những việc dễ tiếp xúc với chất thải của con vật. Bảng dưới là gợi ý; nếu bác sĩ có dặn khác, làm theo bác sĩ.
| Việc | Ai làm | Lưu ý |
|---|---|---|
| Dọn khay cát mèo | Người khác trong nhà | Dọn mỗi ngày; nếu người mang thai phải tự làm, đeo găng và rửa tay kỹ, hỏi thêm bác sĩ |
| Dọn chất thải của chó ngoài sân | Người khác trong nhà | Dùng túi, rửa tay sau khi dọn |
| Cho ăn, chải lông, vuốt ve | Người mang thai làm được | Rửa tay trước khi ăn uống |
| Tắm, cắt móng con vật | Người khác hoặc cơ sở chăm sóc | Tránh bị cào, cắn khi con vật không hợp tác |
| Làm vườn có đất mèo hoang có thể đi vệ sinh | Đeo găng khi làm | Rửa rau quả kỹ trước khi ăn |
| Dắt chó cỡ lớn hay kéo dây | Người khác trong những tháng cuối | Tránh ngã khi chó giật dây |
Cho mèo ăn thức ăn chế biến sẵn hoặc nấu chín, không cho ăn thịt sống, và nếu được thì nuôi mèo trong nhà, đều giúp giảm thêm nguy cơ. Những chi tiết này nên được thú y xác nhận cho đúng con vật của bạn.
Chuẩn bị con vật trong những tháng mang thai
Con vật cần thời gian để quen với những thay đổi. Bắt đầu sớm, từ giữa thai kỳ, để mọi thứ đã ổn định trước khi em bé về.
- Thay đổi dần thói quen: nếu sau này không còn ai dắt chó lúc bảy giờ sáng, hãy đổi giờ từ bây giờ. Con vật thích nghi tốt với thay đổi từ từ hơn thay đổi đột ngột.
- Xác định những chỗ con vật không được vào, như phòng em bé hay giường của mẹ, và tập ngay từ bây giờ bằng cửa chắn hay cửa lưới.
- Tập cho chó các lệnh cơ bản như ngồi, nằm, chờ, rời khỏi chỗ; nếu chó hay nhảy chồm lên người, nhờ người huấn luyện giúp.
- Cho con vật nghe tiếng em bé khóc từ đoạn ghi âm ở mức nhỏ, kèm phần thưởng, để nó không giật mình khi nghe thật.
- Bày dần đồ của em bé như nôi, xe đẩy, để con vật đánh hơi và quen, không cho nằm lên.
- Đưa con vật đi khám tổng quát, tiêm phòng, tẩy giun, trị ve rận theo hướng dẫn thú y, cắt móng định kỳ.
Nếu con vật có biểu hiện hung hăng, gầm gừ khi bị chạm vào, hay giữ đồ ăn dữ dội, hãy nhờ người huấn luyện hay thú y hành vi đánh giá ngay trong thai kỳ. Đây là việc cần người chuyên môn, không nên để tới khi em bé đã về mới xử lý.
Khi em bé về nhà: những tuần đầu
Trước khi mang em bé về, nhờ người nhà mang một chiếc khăn hay áo em bé đã mặc về cho con vật đánh hơi. Ngày về, để người mẹ vào nhà trước, chào con vật bình thường trong khi người khác bế em bé, rồi mới giới thiệu em bé từ từ, giữ khoảng cách, để con vật đánh hơi dưới sự kiểm soát.
Nguyên tắc vàng là không bao giờ để trẻ và con vật ở cùng nhau mà không có người lớn trông, dù con vật hiền tới đâu. Mèo có thể nằm áp lên trẻ vì thích chỗ ấm; chó có thể liếm, đẩy hoặc phản ứng khi trẻ khóc to. Khi không trông được, đóng cửa phòng em bé hoặc dùng cửa chắn.
Dành cho con vật một chút thời gian riêng mỗi ngày, dù chỉ mười phút chơi hay vuốt ve. Con vật bị bỏ quên đột ngột dễ sinh hành vi khó như đi vệ sinh bậy, cào phá, sủa nhiều. Nếu cả nhà quá bận, nhờ người thân hay hàng xóm dắt chó đi dạo vài buổi một tuần trong những tháng đầu.
Khi nào trao đi là lựa chọn hợp lý
Có những trường hợp mà trao con vật đi thật sự là quyết định có trách nhiệm. Đó là khi con vật có tiền sử cắn người gây thương tích và người chuyên môn đánh giá rủi ro cao với trẻ nhỏ; khi bác sĩ khuyên người mẹ hay em bé tránh tiếp xúc vì lý do sức khoẻ cụ thể; hoặc khi gia đình đã thử nhiều tháng mà con vật vẫn sống trong căng thẳng, bị nhốt cả ngày, không ai có thời gian chăm.
Nếu quyết định trao đi, hãy bắt đầu từ lúc còn mang thai thay vì chờ sau sinh, khi cả nhà kiệt sức và dễ giao vội. Một con vật được trao đi khi chủ còn đủ thời gian viết tin, sàng lọc, gặp người nhận sẽ có cơ hội tốt hơn nhiều so với con vật bị đưa đi trong một ngày vì nhà đang có em bé quấy khóc.
Hãy kể trung thực với người nhận lý do trao đi. Một con chó không hợp với trẻ sơ sinh vẫn có thể là bạn đồng hành tuyệt vời cho một cặp vợ chồng lớn tuổi hay một người sống một mình. Nói rõ điều đó giúp chọn đúng nhà.
Lời dặn cho người thân trong gia đình
Áp lực cho chó mèo đi khi có em bé thường đến từ ông bà, họ hàng, với ý tốt bảo vệ cháu. Hãy giải thích với người thân rằng gia đình đã hỏi bác sĩ, thú y và có kế hoạch cụ thể: ai dọn vệ sinh, con vật ở đâu, khi nào phải có người trông. Khi thấy kế hoạch rõ ràng, người thân thường yên tâm hơn.
Nếu người thân vẫn lo, có thể mời họ góp tay trong việc chăm con vật những tháng đầu, như giúp dắt chó đi dạo hay đưa đi thú y. Điều đó vừa giảm việc cho bố mẹ, vừa cho người thân thấy con vật được kiểm soát tốt. Với trẻ lớn hơn trong nhà, đây cũng là dịp dạy cách đối xử nhẹ nhàng với con vật, một bài học có ích suốt đời.
Nhiều nghiên cứu và kinh nghiệm của các gia đình cho thấy trẻ lớn lên cùng một con vật được chăm tốt có thể học được sự quan tâm, trách nhiệm từ sớm. Quyết định cuối cùng vẫn thuộc về bố mẹ, dựa trên lời khuyên của bác sĩ và tình hình cụ thể của nhà mình.
Những lời đồn nên kiểm chứng trước khi tin
"Mèo hút hơi thở của trẻ sơ sinh." Đây là chuyện truyền miệng lâu đời, không có cơ sở. Điều đáng lo thật là mèo nằm áp lên trẻ vì thích chỗ ấm, và điều đó phòng được bằng cách không để mèo vào nôi, đóng cửa phòng khi trẻ ngủ.
"Có bầu mà nuôi chó mèo thì con sinh ra sẽ yếu." Không có căn cứ để quy kết như vậy. Những nguy cơ có thật liên quan tới vệ sinh và bệnh lây qua chất thải đều có cách phòng cụ thể, và bác sĩ sản khoa là người tư vấn đúng nhất cho từng thai kỳ.
"Lông chó mèo bám vào người mẹ sẽ làm em bé bị hen." Hen và dị ứng có nhiều nguyên nhân, không phải cứ có lông thú là trẻ mắc. Gia đình có tiền sử bệnh này nên hỏi bác sĩ nhi để có lời khuyên riêng, thay vì cho con vật đi từ trước.
"Chó hiền thì không bao giờ cắn trẻ." Con chó hiền nhất cũng có thể phản ứng khi bị kéo đuôi, bị giật mình lúc ngủ hay bị trẻ chạm vào chỗ đau. Vì vậy luôn cần người lớn trông, không phụ thuộc vào tính nết của con vật.
"Cứ gửi con vật về quê, ông bà nuôi giúp là xong." Gửi về quê có thể là giải pháp tốt nếu ông bà thật sự muốn nuôi và có điều kiện. Nhưng con vật quen sống trong nhà bị chuyển ra sân, xích cả ngày, thì đó không còn là chăm sóc. Hãy hỏi kỹ ông bà sẽ nuôi thế nào trước khi gửi.
Câu hỏi thường gặp
Mang thai có nuôi mèo được không?
Rất nhiều người mang thai vẫn nuôi mèo an toàn khi để người khác dọn khay cát, rửa tay kỹ, cho mèo ăn thức ăn chín và nuôi mèo trong nhà. Mức nguy cơ cụ thể và có cần xét nghiệm gì không, hãy hỏi bác sĩ sản khoa trong lần khám thai.
Chó có ghen với em bé mới sinh không?
Chó có thể căng thẳng khi nhịp sống thay đổi và ít được quan tâm. Chuẩn bị từ lúc mang thai, giới thiệu em bé từ từ, dành thời gian riêng cho chó mỗi ngày giúp giảm điều này. Nếu chó có dấu hiệu gầm gừ, giữ đồ hay hung hăng, nhờ người huấn luyện đánh giá sớm.
Em bé sơ sinh có bị dị ứng lông chó mèo không?
Một số trẻ có thể dị ứng, nhưng không phải trẻ nào cũng vậy. Nếu gia đình có tiền sử hen hay dị ứng, hãy hỏi bác sĩ nhi. Không nên cho con vật đi trước khi em bé sinh chỉ vì lo trước một điều chưa xảy ra.
Có nên để mèo ngủ chung phòng với em bé không?
Không nên để mèo vào nôi hay giường em bé, và không để mèo ở cùng em bé khi không có người lớn trông. Đóng cửa phòng em bé hoặc dùng cửa lưới khi ngủ. Mèo thích chỗ ấm nên có thể nằm áp lên trẻ.
Ông bà bắt cho chó mèo đi khi có cháu thì làm sao?
Giải thích kế hoạch cụ thể của gia đình: đã hỏi bác sĩ và thú y, ai dọn vệ sinh, con vật ở đâu, khi nào có người trông. Mời ông bà cùng góp tay chăm con vật cũng giúp họ thấy mọi thứ trong tầm kiểm soát và yên tâm hơn.
Nếu quyết định trao chó mèo đi thì nên làm lúc nào?
Nên làm từ lúc còn mang thai, khi gia đình còn đủ thời gian viết tin, sàng lọc và gặp người nhận. Chờ tới sau sinh dễ dẫn tới giao vội cho người không phù hợp vì cả nhà quá mệt.