Với chó mèo bị kẹt trong cống, hốc tường hay trên mái nhà, bạn chỉ nên tự gỡ khi con vật ở chỗ tay với tới an toàn, không phải leo cao, không phải đập phá gì, và con vật không bị siết chặt; còn lại hãy nhờ người có đồ nghề như chủ công trình, thợ, ban quản lý hay lực lượng cứu nạn ở địa phương. Rất nhiều trường hợp con vật thật ra không kẹt mà đang trốn, và cách tốt nhất là cho nó thời gian, đường ra và thức ăn.
Bài này giúp bạn phân biệt hai tình huống đó, đưa ra một bảng các chỗ hay gặp với việc tự làm được và lúc cần nhờ người, cách gỡ khi kẹt nhẹ, và vài trường hợp riêng như mèo trên cây, mèo con trong khoang máy ô tô, chó rơi xuống hố ga. An toàn của người gỡ luôn đặt trước.
Kẹt thật hay đang trốn: nghe và nhìn trước khi làm
Tiếng mèo kêu liên tục trong khe tường hay dưới nắp cống làm người ta sốt ruột, muốn đục ngay. Hãy dành vài phút nghe và nhìn trước. Một con vật đang trốn thường di chuyển: tiếng kêu đổi chỗ, nó thò ra rồi rụt vào khi thấy người. Một con vật kẹt thật thường kêu ở đúng một chỗ trong nhiều giờ, giọng khàn dần, có khi nghe tiếng cào hoặc giãy không ra.
Dùng đèn pin rọi vào khe hay miệng cống từ xa, không thò tay. Bạn cần biết ba điều: con vật đang ở cách miệng bao xa, có phần nào của nó bị vướng như cổ, chân, vòng cổ không, và khe đó có lối ra nào khác không. Nếu thấy có lối ra mà con vật không chịu ra, nhiều khả năng nó đang sợ chứ không kẹt.
Với con vật đang trốn, mọi người đứng quanh chỉ làm nó sợ thêm. Hãy tản ra, đặt chút thức ăn và một bát nước gần lối ra, rời đi một lúc rồi quay lại xem. Mèo con kêu trong hốc có khi mèo mẹ đang ở gần, chờ người đi khỏi mới tới. Hỏi các nhà xung quanh xem tiếng kêu đã có từ bao lâu: nếu từ hôm qua tới giờ vẫn ở một chỗ, khả năng kẹt thật cao hơn và cần xử lý sớm, vì con vật không ăn uống được.
Chỗ hay gặp: tự làm được gì, khi nào nhờ người
Mỗi chỗ kẹt có rủi ro riêng cho người gỡ. Bảng dưới là cách nhìn thường gặp; tình huống thật cần đánh giá tại chỗ.
| Chỗ kẹt | Tự làm được | Nhờ người khi |
|---|---|---|
| Khe hẹp giữa hai bức tường nhà | Nhử bằng thức ăn, thả dây vải hoặc tấm ván cho con vật bám leo ra | Con vật rơi sâu, khe kín cả hai đầu; cần chủ nhà hai bên và thợ cùng bàn |
| Cống thoát nước, hố ga có nắp | Mở nắp nhẹ nếu nắp nhỏ, an toàn; dùng lồng, tấm ván dốc | Nắp nặng, cống sâu, có nước chảy mạnh hoặc mùi khí lạ; báo đơn vị quản lý, chính quyền xã |
| Mái tôn, mái ngói, ban công nhà người khác | Gọi chủ nhà, mở cửa sổ gần đó, đặt thức ăn | Phải leo lên mái; không leo nếu không có đồ bảo hộ |
| Cây cao | Chờ, đặt thức ăn dưới gốc, dựng tấm ván nghiêng vào thân | Sau một hai ngày vẫn không xuống; nhờ người có thang và đồ bảo hộ |
| Khoang máy, gầm ô tô | Gõ nắp ca-pô, chờ, không nổ máy | Con vật chui sâu vào chỗ máy; nhờ thợ sửa xe tháo phần che |
| Ống nhựa, hàng rào, song sắt bị kẹt đầu hoặc thân | Giữ con vật yên, không kéo | Hầu như luôn cần người có dụng cụ cắt và thú y |
| Giếng, bể nước, ao có thành dựng | Thả một tấm ván, thanh gỗ nổi cho con vật bám | Nước sâu, thành trơn; không tự xuống, nhờ người có đồ nghề |
Ở nhiều địa phương, lực lượng cứu nạn cứu hộ có hỗ trợ những trường hợp động vật mắc kẹt ở chỗ nguy hiểm khi có điều kiện. Bạn có thể hỏi qua chính quyền xã hoặc tổ dân phố. Khi gọi, mô tả rõ chỗ kẹt, độ cao hoặc độ sâu, con vật còn kêu hay không.
Gỡ khi kẹt nhẹ, ở chỗ với tới an toàn
Nếu con vật ở gần miệng khe, gần nắp cống, phần vướng chỉ là cái vòng cổ hay một chân, bạn có thể tự xử lý. Làm chậm, có người phụ:
- Đeo găng dày, chuẩn bị khăn và thùng đặt sẵn ngay cạnh.
- Một người giữ đèn, một người làm. Người làm không đưa mặt sát miệng khe.
- Phủ khăn lên phần thân lộ ra để con vật dịu lại.
- Tìm chỗ vướng: nếu là vòng cổ mắc vào đinh, cắt vòng cổ chứ đừng kéo con vật. Nếu là chân kẹt khe, nới chỗ kẹt (gỡ tấm ván, nới lưới) chứ không giật chân ra.
- Để con vật tự rút ra khi đã nới, bạn chỉ đỡ nhẹ phần thân qua khăn.
- Cho ngay vào thùng, đóng nắp, đưa vào chỗ yên tĩnh.
- Xem con vật có đi lại bình thường không; bị kẹt lâu, đặc biệt ở cổ hay chân, nên đưa thú y dù trông không sao.
Nếu sau vài lần thử mà con vật càng giãy, càng kẹt sâu, hoặc bạn phải dùng lực để kéo, hãy dừng lại. Kéo mạnh có thể làm trật khớp, tổn thương cổ hoặc làm phần vướng siết chặt hơn. Lúc đó cần người có dụng cụ cắt và có khi cần thú y có mặt.
Mèo trên cây và mèo trên mái: chờ thường tốt hơn leo
Mèo leo lên rất giỏi nhưng xuống thì vụng hơn, vì móng cong về phía sau, khi đi xuống đầu chúc trước chúng không bám được. Phần lớn mèo trên cây sẽ tự lùi xuống bằng đuôi trước khi đói và khi không còn ai đứng dưới gốc làm nó sợ. Vì vậy với mèo trên cây, cách đầu tiên là giải tán đám đông, nhốt chó nhà mình lại, đặt thức ăn có mùi ở gốc và chờ, qua đêm cũng được nếu thời tiết không quá xấu.
Có thể giúp bằng cách dựng một tấm ván dài hoặc một cây sào có quấn vải nghiêng từ đất lên tới cành mèo đang đậu, tạo một đường dốc thoải để nó bước xuống. Nhiều con sẽ dùng đường này vào ban đêm.
Với mèo trên mái, đặc biệt mái tôn mùa nắng, mặt mái rất nóng, nên ưu tiên mở lối: cửa sổ, cửa sân thượng của nhà gần nhất, đặt thức ăn ở đó. Người không có kinh nghiệm và đồ bảo hộ không nên leo mái. Mái ngói cũ dễ vỡ, mái tôn trơn, một cú trượt ngã nguy hiểm hơn nhiều so với việc mèo phải chờ thêm vài giờ. Nếu sau một hai ngày mèo vẫn không xuống, hoặc có dấu hiệu yếu, hãy nhờ người có thang, dây an toàn, như thợ làm mái hay lực lượng cứu nạn địa phương.
Mèo con trong khoang máy ô tô và chó rơi xuống hố ga
Hai trường hợp này hay gặp và có những điểm riêng cần nhớ:
- Mèo con trong khoang máy: mùa lạnh, mèo con hay chui vào khoang máy còn ấm. Nếu nghe tiếng kêu trong xe, tuyệt đối không nổ máy. Gõ mạnh lên nắp ca-pô, mở nắp, rọi đèn tìm. Nếu mèo chui sâu vào chỗ khó với, nhờ thợ sửa xe tháo phần che, không thò tay vào gần dây đai, quạt.
- Thói quen phòng ngừa: người hay đỗ xe ngoài trời ở khu có mèo có thể gõ nắp ca-pô vài cái trước khi nổ máy vào sáng sớm, nhất là mùa lạnh.
- Chó rơi xuống hố ga, hố xây dựng: không nhảy xuống. Hố có thể có khí độc, nước, đáy lún. Hạ một tấm ván dốc nếu hố nông, dùng dây vải quàng qua ngực chó (không quàng cổ) nếu có người có kinh nghiệm.
- Hố sâu, có nước: thả một vật nổi cho chó bám, gọi người có đồ nghề và báo đơn vị quản lý hố hoặc chính quyền xã để che chắn sau đó.
- Sau khi đưa lên: lau khô, giữ ấm, đưa thú y nếu con vật đã ở dưới đó lâu, uống phải nước bẩn hay có vết thương.
Hố ga mở nắp, hố công trình không rào là mối nguy cho cả trẻ con, không chỉ cho chó mèo. Báo cho tổ dân phố hay chính quyền xã để che chắn là việc nên làm sau khi con vật đã an toàn.
Một ví dụ giả định: con mèo trong khe tường nhà cô Lan
Nhà cô Lan ở phường E là nhà ống, sát vách nhà bên chỉ cách một khe hẹp chừng một gang tay, phía trên có mái che chung. Hai hôm liền cô nghe tiếng mèo kêu từ khe đó, cứ đúng một chỗ gần bếp, càng về sau giọng càng khàn. Con trai cô định khoan thủng tường để nhìn vào. Cô bảo dừng lại, sang nhà bên hỏi chuyện trước.
Hai nhà cùng ra sân sau, rọi đèn từ khe phía trên mái xuống. Con mèo nằm ở độ sâu chừng hai mét, khe bên dưới bị chặn bởi gạch vụn, không có lối ra phía dưới. Mèo cựa được, không thấy bị vướng chỗ nào, chỉ là không leo lên được vì hai mặt tường trơn. Mèo đã nhịn đói ít nhất hai ngày.
Cách hai nhà làm: buộc một dải chăn cũ dài, có thắt nút cách quãng, thả từ mép mái xuống tới đáy khe, buộc chặt đầu trên. Đặt một bát cá ở mép trên. Mọi người vào nhà, tắt bớt đèn. Tới khuya, con mèo bám dải chăn leo lên, ăn hết bát cá rồi chạy đi. Hôm sau hai nhà cùng bịt miệng khe phía trên bằng tấm lưới để không có con nào rơi xuống nữa.
Bài học ở đây là thứ tự: nghe để biết mèo kẹt thật, hỏi nhà bên, nhìn rõ trước khi làm, chọn cách ít phá nhất, cho con vật thời gian và yên tĩnh. Nếu cách thả dải vải không được sau một đêm, khi đó mới tính tới việc nhờ thợ mở một chỗ tường có sự đồng ý của cả hai nhà.
Lỗi hay gặp khi gỡ chó mèo mắc kẹt
Đục tường, cạy nắp cống khi chưa hỏi chủ. Tường giữa hai nhà, nắp cống chung đều có người quản lý. Nói chuyện trước giúp tránh tranh cãi, và chủ nhà thường biết cấu tạo bên trong để mở đúng chỗ.
Kéo con vật bằng chân, bằng đuôi. Phần vướng thường siết chặt hơn khi bị kéo. Nới chỗ kẹt rồi để con vật tự ra.
Xịt nước, đốt khói để con vật chui ra. Con vật hoảng chui sâu hơn, có thể ngạt hoặc rơi xuống chỗ thấp hơn.
Leo mái, leo cây không có đồ bảo hộ. Người ngã nguy hiểm hơn con vật chờ. Nhờ người có thang và dây an toàn.
Quên kiểm tra sau khi gỡ. Con vật bị kẹt lâu có thể bị mất nước, bị siết ở cổ chân. Cho thú y xem nếu nó đã ở đó từ một ngày trở lên.
Câu hỏi thường gặp
Mèo kêu trong khe tường giữa hai nhà mấy ngày liền thì làm sao?
Nghe xem tiếng kêu có đổi chỗ không và rọi đèn tìm lối ra. Nếu đúng một chỗ trong nhiều giờ, nhiều khả năng mèo kẹt thật. Nói chuyện với chủ nhà hai bên, thử thả một dải vải hoặc tấm ván cho mèo bám leo ra, và nhờ thợ nếu phải mở tường.
Mèo trên cây cao không xuống thì có cần gọi người leo lên không?
Thường chưa cần ngay. Hãy giải tán đám đông, đặt thức ăn ở gốc, dựng một tấm ván nghiêng và chờ, kể cả qua đêm. Phần lớn mèo tự lùi xuống. Nếu sau một hai ngày vẫn không xuống hoặc mèo yếu đi, nhờ người có thang và đồ bảo hộ.
Nghe tiếng mèo con trong khoang máy ô tô thì nên làm gì?
Không nổ máy. Gõ mạnh lên nắp ca-pô, mở nắp và rọi đèn tìm. Nếu mèo chui sâu vào chỗ khó với, nhờ thợ sửa xe tháo phần che. Không thò tay vào gần dây đai, quạt hay các bộ phận có thể nóng.
Chó rơi xuống hố ga có nên nhảy xuống cứu không?
Không nên. Hố ga có thể có khí độc, nước sâu hoặc đáy lún. Hãy thả tấm ván dốc hoặc vật nổi cho chó bám, gọi người có đồ nghề, báo đơn vị quản lý hoặc chính quyền xã, và đứng ở chỗ an toàn chờ.
Có được tự ý cạy nắp cống, đục tường để cứu chó mèo không?
Nên hỏi người quản lý trước: chủ nhà, ban quản lý chung cư, đơn vị quản lý cống hoặc chính quyền xã. Ngoài việc tránh tranh cãi, họ thường biết cấu tạo bên trong để mở đúng chỗ và an toàn hơn cho cả người lẫn con vật.
Sau khi gỡ được con vật mắc kẹt có cần đưa đi thú y không?
Nên đưa nếu con vật bị kẹt lâu, kẹt ở cổ hay chân, có vết thương, uống phải nước bẩn hoặc đi lại không bình thường. Một con vật trông ổn sau khi mắc kẹt lâu vẫn có thể bị mất nước hay tổn thương mà bạn không thấy.