CuuMang.comCưu Mang
Gặp con vật cần giúp ngoài đường

Gặp chó lạ dữ hoặc nghi bị dại: giữ khoảng cách và báo ai thay vì tự bắt

Gặp chó lạ hung dữ hoặc có biểu hiện bất thường: đứng thế nào khi chó lao tới, báo chính quyền xã và thú y địa phương, bị cắn phải làm gì ngay và vì sao không tự bắt.

A tense stray dog standing alone in the middle of an empty rural lane at midday, a person far away from behind stepping back slowly beside a bicycle

Gặp một con chó lạ hung dữ hoặc có biểu hiện bất thường, việc đúng là giữ khoảng cách, không chạy, không tự bắt hay đánh con vật, đưa trẻ em và người khác tránh xa, rồi báo chính quyền xã hoặc cơ quan thú y địa phương. Nếu ai đó đã bị cắn, cào hay bị liếm vào vết xước, hãy rửa vết thương kỹ bằng xà phòng dưới vòi nước chảy và đến cơ sở y tế ngay trong ngày.

Bệnh dại vẫn còn ở Việt Nam và gần như luôn gây tử vong khi đã phát bệnh, nhưng phòng được nếu người bị phơi nhiễm được xử trí kịp thời. Bài này không dạy nhận ra chó dại để tự kết luận; chỉ cơ quan thú y mới xác định được. Mục đích là để bạn biết giữ mình an toàn, báo đúng người và không bỏ lỡ thời gian khi có người bị cắn.

Những biểu hiện khiến bạn phải thận trọng

Có rất nhiều lý do một con chó trở nên dữ: đang đau, đang bảo vệ con, bảo vệ lãnh thổ, bị đánh trước đó. Không có biểu hiện nào dưới đây đủ để kết luận con chó bị dại, nhưng gặp những điều này thì không ai nên lại gần:

  • Thay đổi tính nết rõ rệt so với thường ngày nếu đó là chó quen trong xóm: con vốn hiền bỗng cắn, con vốn dữ bỗng lờ đờ, trốn vào chỗ tối.
  • Đi loạng choạng, chân sau yếu, đầu cúi, lao đi không có hướng.
  • Chảy dãi nhiều, miệng há, khó nuốt, có vẻ như hóc mà không ăn được.
  • Cắn vào không khí, cắn vào đồ vật, cắn bất cứ thứ gì đi ngang.
  • Sủa hoặc tru giọng khác lạ, khàn.
  • Tấn công người và con vật khác mà không có lý do rõ ràng.
  • Con vật hoang dã như cầy, chồn, dơi xuất hiện giữa ban ngày, không sợ người, cũng là trường hợp cần báo.

Nhắc lại một lần nữa: danh sách này để bạn tránh xa và báo, không phải để chẩn đoán. Một con chó bị ngộ độc, bị chấn thương đầu hay đang có bệnh khác cũng có thể có những biểu hiện tương tự. Chỉ cơ quan thú y, qua theo dõi và xét nghiệm, mới xác định được.

Khi một con chó dữ lao về phía bạn

Phản xạ tự nhiên là bỏ chạy, nhưng chó chạy nhanh hơn người và chuyển động chạy kích thích nó đuổi theo. Cách giảm rủi ro:

  1. Đứng yên, đứng nghiêng người, hai tay khép sát thân, không vung tay.
  2. Không nhìn thẳng vào mắt chó, nhìn xuống phía chân nó hoặc sang bên.
  3. Không la hét, không đá. Nói nhỏ, đều giọng.
  4. Đặt một vật vào giữa bạn và con chó: xe đạp, cặp sách, túi xách, ô. Nếu chó cắn, để nó cắn vào vật đó.
  5. Lùi chậm từng bước khi con chó dừng lại hoặc mất hứng, không quay lưng bỏ chạy.
  6. Nếu bị quật ngã, co người lại, hai tay ôm che cổ và gáy, nằm im.
  7. Khi đã an toàn, ghi lại nơi gặp, hướng con chó đi, đặc điểm dễ nhận như màu lông, vòng cổ, rồi báo.

Dạy trẻ con trong nhà những bước này, nhất là ý “đứng yên như cái cây” và “không chạy”. Trẻ em hay bị chó cắn vào mặt và cổ vì chiều cao bằng tầm miệng chó, và vì các em thường chạy hoặc hét khi sợ.

Báo ai và nói gì

Chính quyền xã, phường. Đây là nơi tiếp nhận thông tin về chó thả rông, chó cắn người và chó nghi dại trên địa bàn, và có trách nhiệm phối hợp với cơ quan thú y để xử lý theo quy định hiện hành.

Cơ quan thú y địa phương. Họ có chuyên môn để theo dõi, lấy mẫu và xác định con vật có bệnh hay không, và tổ chức tiêm phòng cho đàn chó mèo trong vùng khi cần.

Tổ dân phố, trưởng thôn. Họ giúp báo nhanh cho các hộ xung quanh giữ trẻ em và vật nuôi trong nhà, và thường biết con chó đó có phải của ai trong khu không.

Chủ con chó nếu biết. Nói chuyện bình tĩnh, đề nghị nhốt giữ con vật để theo dõi, không đánh, không giết, vì việc theo dõi con vật có ích cho việc tư vấn điều trị người bị cắn.

Nói gì. Nơi gặp, thời gian, con chó đã cắn ai hay con vật nào chưa, đặc điểm nhận dạng, hướng đi. Nói rõ những gì bạn thấy, tránh kết luận “chó dại” khi chưa có xác định.

Nếu đã bị cắn, bị cào hoặc bị liếm vào vết xước

Đây là phần quan trọng nhất của bài. Dù con chó trông khoẻ, dù vết thương nhỏ, hãy làm ngay:

  1. Rửa vết thương thật kỹ bằng xà phòng dưới vòi nước chảy trong khoảng mười lăm phút. Việc rửa sớm và kỹ giúp giảm đáng kể lượng mầm bệnh ở vết thương.
  2. Không nặn, không cắt, không khâu, không đắp lá, không đắp thuốc dân gian lên vết thương.
  3. Che vết thương bằng gạc hoặc vải sạch, nếu chảy máu thì ấn nhẹ để cầm.
  4. Đến cơ sở y tế ngay trong ngày để nhân viên y tế đánh giá và tư vấn tiêm phòng dại, có khi kèm huyết thanh, tuỳ mức độ vết thương. Đừng chờ xem con chó có chết không rồi mới đi.
  5. Kể rõ với nhân viên y tế: bị cắn ở đâu trên cơ thể, con vật là chó nhà ai hay chó lạ, có theo dõi được con vật không.
  6. Làm theo đủ lịch tiêm mà cơ sở y tế hướng dẫn, không bỏ dở giữa chừng.
  7. Báo chính quyền xã về con chó đã cắn để họ phối hợp theo dõi con vật và cảnh báo người khác.

Người viết không đưa ra phác đồ hay số mũi tiêm; đó là quyết định của nhân viên y tế dựa trên vết thương và con vật cụ thể. Điều duy nhất người đọc cần nhớ: rửa kỹ ngay và đi tiêm ngay, không trì hoãn, không tin vào cách chữa dân gian.

Vì sao không tự bắt, tự đánh hay tự giết con vật

Khi một con chó cắn người trong xóm, cơn giận dễ khiến mọi người cầm gậy đuổi đánh. Có ba lý do để không làm vậy. Thứ nhất, mỗi người tham gia đuổi bắt là một người có nguy cơ bị cắn thêm. Một con chó bị dồn vào góc sẽ cắn bất kỳ ai ở gần. Thứ hai, nếu con chó bị đánh chết, việc theo dõi con vật trong những ngày sau, một thông tin có ích cho nhân viên y tế tư vấn cho người bị cắn, không làm được nữa. Thứ ba, nếu cần xác định bệnh, việc lấy mẫu phải do cơ quan thú y làm đúng cách, và tiếp xúc với con vật chết cũng có nguy cơ.

Ngay cả người làm cứu hộ có kinh nghiệm cũng không tự bắt chó nghi dại. Đây không phải là tình huống cứu hộ thông thường. Việc của người dân là giữ khoảng cách, đưa trẻ con và vật nuôi vào nhà, đóng cổng, và báo cho người có trách nhiệm.

Về lâu dài, cách giảm nguy cơ bền nhất là tiêm phòng dại đều đặn cho chó mèo nhà mình và cho đàn chó mèo cộng đồng trong khu. Mục chó mèo đường phố và cộng đồng của Cưu Mang có bài riêng về chuyện này. Chuyện trách nhiệm của chủ chó cắn người, chi phí điều trị, xử lý chó thả rông, hai bên nên tra quy định hiện hành và có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn khi có tranh chấp.

Một ví dụ giả định: con chó lạ ở đầu thôn

Buổi trưa, mấy người ở một thôn thuộc xã G thấy một con chó vàng lạ đi loạng choạng dọc đường bê tông, miệng chảy dãi, đớp vào bánh xe đạp của một em học sinh rồi đi tiếp. Không ai biết nó là chó nhà ai. Vài thanh niên cầm gậy định đuổi theo. Bác trưởng thôn ngăn lại, bảo mọi người về nhà đóng cổng, giữ trẻ con và chó nhà trong sân.

Bác gọi cho cán bộ xã, kể đúng những gì thấy: giờ nào, ở đoạn nào, con chó màu gì, có vòng cổ không, đã đớp vào xe đạp nhưng chưa thấy cắn ai, đang đi về hướng cánh đồng. Đồng thời bác nhờ loa của thôn thông báo ngắn: có chó lạ biểu hiện bất thường, các nhà giữ trẻ em và vật nuôi trong nhà, ai bị chó cắn hay cào thì rửa kỹ vết thương và đi trạm y tế ngay.

Em học sinh bị đớp vào bánh xe, không trầy xước, nhưng mẹ em vẫn đưa em lên trạm y tế để kiểm tra kỹ có vết xước nào không, vì em kể có lúc tay chạm vào con chó. Chiều hôm đó cán bộ thú y của xã cùng người được giao nhiệm vụ tìm và xử lý con chó theo quy trình của họ.

Điểm đáng học: không ai đuổi bắt nên không ai bị cắn thêm; thông tin báo lên đủ và đúng; cả thôn được cảnh báo trong vài phút; và người có khả năng bị phơi nhiễm được đưa đi kiểm tra ngay, không chờ kết quả về con chó.

Giữ an toàn cho trẻ em trong xóm

Trẻ em là nhóm hay bị chó cắn nhất và thường bị ở vùng mặt, cổ. Vài điều nên nói với các em và với người lớn trong nhà:

  • Không lại gần, không vuốt chó lạ, kể cả chó đang ngủ, đang ăn hay đang nằm với con.
  • Không trêu, không ném đồ vào chó, không giật đồ chơi chó đang ngậm.
  • Gặp chó dữ thì đứng yên, khép tay, nhìn xuống, không chạy, gọi người lớn.
  • Bị cắn, bị cào, kể cả rất nhẹ, phải nói ngay với người lớn, không giấu vì sợ bị mắng.
  • Người lớn khi nghe trẻ bị cắn: rửa vết thương kỹ ngay và đưa đi cơ sở y tế trong ngày.
  • Khi trong xóm có thông báo chó nghi dại, giữ trẻ trong nhà vào những giờ cao điểm đi lại, đưa đón tận nơi.

Nói với trẻ bằng giọng bình thường, không doạ. Mục tiêu là các em biết phải làm gì và dám kể lại, chứ không phải là sợ hãi mọi con chó. Nếu trẻ trở nên quá sợ sau một lần bị cắn, hãy nói chuyện với người có chuyên môn về tâm lý trẻ em.

Câu hỏi thường gặp

Làm sao biết một con chó có bị dại hay không?

Người dân không thể tự kết luận. Một số biểu hiện như thay đổi tính nết, đi loạng choạng, chảy dãi nhiều, cắn vào không khí khiến mọi người phải thận trọng, nhưng chỉ cơ quan thú y qua theo dõi và xét nghiệm mới xác định được. Gặp những biểu hiện đó, hãy tránh xa và báo chính quyền xã.

Bị chó lạ cắn nhẹ, không chảy máu nhiều có cần đi tiêm phòng dại không?

Cần đến cơ sở y tế để nhân viên y tế đánh giá, dù vết thương nhỏ. Trước đó rửa vết thương kỹ bằng xà phòng dưới vòi nước chảy trong khoảng mười lăm phút. Đừng tự cho là nhẹ rồi bỏ qua, vì bệnh dại khi đã phát thì gần như không chữa được.

Có nên đánh chết con chó đã cắn người để phòng dại không?

Không nên tự làm. Đuổi đánh có thể khiến thêm người bị cắn, và nếu con chó còn sống thì việc theo dõi nó trong những ngày sau có ích cho nhân viên y tế. Hãy báo chính quyền xã và cơ quan thú y để họ xử lý theo quy định.

Gặp chó dữ lao tới thì có nên bỏ chạy không?

Không nên. Chạy kích thích chó đuổi theo và chó chạy nhanh hơn người. Hãy đứng yên, nghiêng người, khép tay, không nhìn thẳng vào mắt nó, đặt vật như cặp sách, xe đạp vào giữa, rồi lùi chậm khi con chó dừng lại.

Thấy chó nghi dại trong xóm thì báo ở đâu?

Báo chính quyền xã, phường nơi bạn ở, tổ dân phố hoặc trưởng thôn, và cơ quan thú y địa phương nếu biết cách liên hệ. Nói rõ nơi gặp, thời gian, con chó đã cắn ai chưa và đặc điểm nhận dạng. Đồng thời báo các nhà xung quanh giữ trẻ em và vật nuôi trong nhà.

Bị chó nhà đã tiêm phòng cắn thì có cần đi tiêm không?

Vẫn nên rửa vết thương kỹ và đến cơ sở y tế để nhân viên y tế tư vấn, mang theo thông tin tiêm phòng của con chó nếu có. Việc có cần tiêm hay không, tiêm thế nào là quyết định của nhân viên y tế, không nên tự quyết.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138