CuuMang.comCưu Mang
Nuôi bộ chó mèo con mồ côi

Giữ ấm cho chó mèo sơ sinh mồ côi: vì sao quan trọng hơn cả cho bú

Chó mèo sơ sinh chưa tự giữ được thân nhiệt nên lạnh là mối nguy đầu tiên. Cách dựng ổ ấm có vùng mát, chọn nguồn sưởi an toàn và nhận ra khi con vật bị lạnh hay bị nóng.

Top-down view of a cardboard nest box lined with fleece, three sleeping orphan puppies curled against a towel-wrapped warm water bottle, half the box shaded, soft lamp glow

Với chó mèo sơ sinh mồ côi, giữ ấm quan trọng hơn cả cho bú vì trong khoảng ba tuần đầu chúng chưa tự giữ được thân nhiệt. Một con vật bị lạnh sẽ bỏ bú, ruột ngừng tiêu hoá, sữa cho vào không hấp thu được mà còn có thể trào ngược. Ổ ấm đúng cách là ổ có một vùng được sưởi và một vùng mát hơn, để con vật tự bò qua lại, chứ không phải ủ càng nóng càng tốt.

Ở với mẹ, chó mèo con được nằm áp vào bụng mẹ gần như suốt ngày đêm. Khi nuôi bộ, người nuôi phải dựng lại "cái bụng mẹ" đó bằng hộp, khăn và một nguồn ấm nhẹ, rồi theo dõi để chỉnh theo thời tiết và theo tuổi con vật. Bài này đi vào cách dựng ổ, chọn nguồn sưởi, đo xem ấm hay chưa và các tình huống dễ sai trong khí hậu Việt Nam.

Vì sao con vật sơ sinh mất nhiệt nhanh đến vậy

Chó mèo mới sinh có thân hình nhỏ, lớp mỡ dưới da mỏng, lông thưa và cơ chế run để sinh nhiệt chưa hoạt động. Diện tích da so với khối lượng cơ thể lớn hơn nhiều so với con vật trưởng thành, nên chỉ cần nằm trên nền gạch, bị gió lùa hay bị ướt một lúc là thân nhiệt tụt. Ở tuần đầu, chúng gần như phụ thuộc hoàn toàn vào hơi ấm bên ngoài; khả năng tự điều nhiệt hình thành dần và thường chỉ đủ dùng vào khoảng tuần thứ tư.

Khi thân nhiệt tụt, cơ thể con non tự bảo vệ bằng cách chậm mọi hoạt động lại: tim đập chậm, thở chậm, ruột gần như ngừng nhu động, phản xạ bú yếu đi. Đó là lý do một mèo con lạnh thường im lặng, mềm oặt, không rúc tìm, và vì sao cố cho nó bú lúc đó dễ gây sặc hay đầy hơi. Người nuôi lần đầu hay nhìn thấy con vật nằm im và nghĩ nó đang ngủ ngon, trong khi thật ra nó đang lạnh dần.

Ngược lại, con non cũng không thoát nhiệt tốt khi quá nóng. Chúng chưa biết thở hổn hển hiệu quả, chưa tự đi xa được. Ổ quá nóng làm con vật mất nước, bứt rứt, kêu liên tục, nặng hơn thì lả đi. Vì vậy mục tiêu không phải sưởi tối đa, mà là ổn định và có chỗ cho con vật tự chọn.

Mức ấm nên nhắm theo tuần tuổi

Các mức dưới đây là khoảng tham khảo thường được dùng cho nhiệt độ không khí ngay trong vùng ấm của ổ, đo bằng nhiệt kế phòng đặt sát khăn lót. Con nằm chung nhiều con thì giữ ấm cho nhau tốt hơn, có thể sưởi nhẹ hơn một chút; con nằm một mình, con gầy yếu thì cần ấm hơn.

Tuổi (ước)Vùng ấm trong ổGhi chú
Tuần đầuKhoảng 29–32 độSưởi liên tục ngày đêm, kể cả ngày nóng nếu phòng có quạt hay máy lạnh
Tuần thứ haiKhoảng 27–29 độGiảm dần, vẫn giữ vùng mát ở nửa còn lại của hộp
Tuần thứ baKhoảng 26–27 độCon vật bò khoẻ, tự chọn chỗ nằm rõ hơn
Tuần thứ tư trở điKhoảng 24–26 độ, gần nhiệt độ phòngCó thể bỏ sưởi ban ngày ở miền Nam; ban đêm hoặc mùa lạnh miền Bắc vẫn nên giữ

Nhiệt kế không bắt buộc nhưng rất đáng mua: một nhiệt kế phòng loại rẻ giúp bạn khỏi đoán mò, nhất là ban đêm khi nhiệt độ thay đổi. Quan trọng hơn con số là cách con vật nằm, sẽ nói ở phần dưới.

Chọn nguồn sưởi: ưu và nhược từng loại

Không có nguồn sưởi hoàn hảo; quan trọng là dùng đúng cách và luôn có vùng không sưởi. Dưới đây là những thứ người nuôi bộ ở Việt Nam hay dùng.

Nguồn sưởiƯu điểmCần cẩn thận
Chai nước ấm quấn khănRẻ, có sẵn, không dùng điệnNguội sau vài giờ, phải thay; nước quá nóng gây bỏng nếu khăn mỏng
Tấm sưởi điện cho thú cưngẤm đều, dùng được lâuChỉ để mức thấp, đặt dưới khăn hoặc dưới đáy hộp, chỉ một nửa hộp; kiểm dây điện
Túi chườm hạt (gạo, đậu) hâm nóngGiữ nhiệt khá, mềmHâm xong phải lắc đều, thử trên cổ tay; dễ có điểm nóng cục bộ
Bóng đèn sưởi treo trênSưởi được cả vùng rộngDễ quá nóng, làm khô không khí, nguy cơ cháy; chỉ khi biết cách và treo đủ xa
Hơi ấm cơ thể ngườiTốt nhất khi cấp cứu một con lạnhKhông duy trì được suốt đêm; dễ ngủ quên đè lên con vật

Với người mới, chai nước ấm quấn khăn dày hoặc tấm sưởi điện mức thấp đặt dưới một nửa hộp là hai lựa chọn an toàn nhất. Tránh để dây điện trong tầm cắn khi con vật đã lớn hơn, và đừng dùng chăn điện của người.

Dựng một ổ ấm từng bước

Một ổ nuôi bộ tốt không cầu kỳ. Hộp các-tông, hộp nhựa có thành cao hay giỏ đều được, miễn là con vật không bò ra ngoài và bạn nhìn được vào trong dễ dàng.

  1. Chọn hộp đủ rộng để chia hai vùng: vùng ấm và vùng mát, mỗi vùng con vật nằm duỗi được. Thành hộp cao hơn khả năng leo trèo của con vật vài tuần tới.
  2. Lót đáy bằng vài lớp: dưới cùng là tấm lót thấm hoặc báo cũ gấp dày, trên là khăn bông hoặc vải nỉ mềm không tưa sợi. Tránh khăn có sợi vòng dài vì móng con vật dễ mắc vào.
  3. Đặt nguồn sưởi ở một đầu hộp, dưới lớp khăn hoặc quấn khăn dày, phủ khoảng một nửa đáy. Đầu kia để không.
  4. Đặt nhiệt kế phòng sát khăn ở vùng ấm, để mười lăm đến hai mươi phút rồi đọc. Chỉnh độ dày khăn hoặc mức sưởi cho tới khi vào khoảng nhắm theo tuần tuổi.
  5. Đậy hờ khoảng một nửa miệng hộp bằng khăn để giữ hơi, chừa phần còn lại cho thoáng. Đặt hộp ở chỗ kín gió, không nắng chiếu thẳng, không sát cửa sổ hay cửa máy lạnh.
  6. Thay khăn ngay khi ẩm. Khăn ướt vì nước tiểu hay sữa đổ lấy nhiệt nhanh hơn nhiều so với khăn khô.

Nếu dùng chai nước ấm, đánh dấu giờ thay trên điện thoại, nhất là cữ nửa đêm và gần sáng, lúc nhiệt độ phòng xuống thấp nhất.

Đọc tư thế nằm: con vật nói cho bạn biết ấm hay lạnh

Nằm dồn chặt vào nhau, sát nguồn sưởi, kêu nhiều. Ổ đang lạnh. Thêm hơi ấm hoặc thay chai nước, kiểm tra có gió lùa không.

Nằm tản ra, mỗi con một góc, phía xa nguồn sưởi, thở nhanh, bứt rứt. Ổ đang nóng. Bớt sưởi, mở bớt khăn đậy, kiểm tra con vật có dấu hiệu mất nước như lợi khô dính không.

Nằm thành cụm lỏng ở ranh giữa vùng ấm và vùng mát, ngủ yên, giật nhẹ khi ngủ. Đúng mức. Những cái giật nhẹ khi ngủ ở con sơ sinh là bình thường.

Một con nằm tách riêng, cách xa cả đàn, không chịu rúc vào. Đáng chú ý. Con vật ốm đôi khi bị đàn đẩy ra hoặc tự tách ra. Bế lên kiểm tra thân nhiệt, xem bú có kém không; nếu lạnh và lờ đờ, cần thú y.

Thân mát, bàn chân và bên trong miệng lạnh. Dấu hiệu bị lạnh rõ ràng. Ủ ấm từ từ trong lòng hoặc sát chai nước ấm quấn khăn, không cho bú cho tới khi ấm lại; nếu sau khoảng một giờ chưa ấm, đi thú y.

Thay khăn, dọn ổ mà không làm con vật lạnh

Ổ nuôi bộ bẩn rất nhanh: sữa nhỏ giọt, nước tiểu, đôi khi phân lỏng. Khăn ẩm vừa lấy nhiệt vừa là chỗ vi khuẩn sinh sôi, nên phải thay thường xuyên, ít nhất mỗi lần cho bú nếu thấy ẩm. Cái khó là mỗi lần dọn lại phải nhấc con vật ra khỏi chỗ ấm.

Cách làm gọn là chuẩn bị sẵn một hộp nhỏ thứ hai có chai nước ấm quấn khăn. Khi dọn, chuyển cả đàn sang hộp phụ, đậy hờ, rồi thay khăn ở hộp chính thật nhanh, đặt lớp khăn mới lên trên nguồn sưởi cho nó ấm sẵn vài phút, sau đó mới chuyển đàn về. Không giặt khăn rồi phơi chưa khô đã lót lại; nên có ít nhất ba bốn bộ khăn để xoay vòng.

Nếu có con bị tiêu chảy hay nghi ốm, tách nó sang hộp riêng có nguồn ấm riêng, dùng khăn riêng, rửa tay sau khi chạm, và báo thú y. Đừng vì sợ lạnh mà để cả đàn nằm chung trên khăn bẩn; vệ sinh ổ và giữ ấm phải đi cùng nhau.

Mùa nóng, mùa lạnh và máy lạnh trong nhà

Ở miền Nam hay những ngày hè miền Trung, nhiều người nghĩ trời nóng thì không cần sưởi. Thật ra phòng có quạt trần chạy suốt đêm hoặc máy lạnh để thấp vẫn đủ làm mèo con một tuần tuổi bị lạnh. Hãy đo nhiệt độ ngay trong hộp, không đo theo cảm giác của mình. Nếu phòng thật sự nóng, ngoài ba mươi độ, có thể chỉ cần khăn khô và chỗ kín gió, nhưng vẫn phải giữ vùng mát để con vật lánh nóng.

Mùa đông miền Bắc là lúc dễ mất con non nhất. Nhiệt độ ban đêm có khi xuống dưới mười lăm độ, chai nước ấm nguội nhanh. Lúc này nên có tấm sưởi điện mức thấp, hoặc đặt hộp trong một hộp lớn hơn để giữ lớp không khí ấm, và kiểm ổ ít nhất mỗi lần cho bú đêm. Đừng đặt hộp sát lò sưởi dầu hay bếp than vì khí độc và nguy cơ cháy.

Khi chở con vật đi thú y, luôn mang theo nguồn ấm: chai nước ấm quấn khăn trong hộp, hộp ôm trong lòng, che gió. Mười lăm phút ngồi xe máy giữa trời rét có thể làm một mèo con đang ổn trở nên lạnh.

Câu hỏi thường gặp

Chó mèo sơ sinh cần sưởi ấm đến khi nào?

Thường cần sưởi liên tục trong khoảng ba tuần đầu, giảm dần mức sưởi theo tuần, và đến khoảng tuần thứ tư thì phần lớn con vật đã tự giữ ấm được ở nhiệt độ phòng. Mùa lạnh hay con gầy yếu thì giữ sưởi lâu hơn.

Dùng bóng đèn sợi đốt để sưởi cho mèo con có được không?

Được nếu biết cách, nhưng không phải lựa chọn đầu tiên cho người mới. Đèn dễ làm ổ quá nóng, khô không khí và có nguy cơ cháy. Nếu dùng, treo đủ xa, chỉ chiếu một nửa hộp và luôn đo nhiệt độ ngay trong ổ.

Làm sao biết mèo con bị lạnh?

Mèo con lạnh thường nằm im, mềm, ít rúc tìm, thân và bàn chân mát, bên trong miệng không ấm. Nhiều con kêu liên tục rồi im dần. Ủ ấm từ từ trước khi cho bú; nếu sau khoảng một giờ chưa ấm lại thì đưa thú y.

Có nên đắp chăn kín cho chó con sơ sinh không?

Không nên đắp kín. Con non có thể bị ngột hoặc quá nóng mà không tự bò ra được. Hãy sưởi từ dưới đáy một nửa hộp và đậy hờ miệng hộp bằng khăn, chừa chỗ thoáng và chừa vùng mát để con vật tự chọn.

Mèo con bị ướt thì làm khô thế nào?

Lau thấm bằng khăn bông khô, nhẹ tay, rồi ủ trong khăn khô gần nguồn ấm. Nếu cần máy sấy tóc thì để mức ấm nhẹ, cách xa, không thổi thẳng lâu một chỗ và thử hơi gió trên cổ tay bạn trước. Không tắm mèo con sơ sinh.

Một con mèo con nằm riêng có cần sưởi nhiều hơn cả đàn không?

Có. Mèo con nằm một mình không được anh chị em sưởi ấm cho nên mất nhiệt nhanh hơn. Có thể đặt thêm một con thú bông mềm bên cạnh cho nó rúc vào, giữ vùng ấm rộng hơn một chút và kiểm thân nhiệt thường xuyên hơn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138