Mèo nhận nuôi trốn gầm giường từ ba đến bảy ngày là phản ứng bình thường với nhà mới; bạn nên chờ nếu mèo vẫn uống nước, ăn chút ít vào ban đêm và đi vệ sinh trong khay, còn nên lo và đưa đi thú y nếu mèo không ăn gì quá một ngày, không đi tiểu, thở gấp hoặc lờ đờ. Phân biệt được hai trường hợp này giúp bạn khỏi lôi mèo ra khi chưa cần, và cũng không bỏ lỡ lúc mèo thật sự có vấn đề.
Mèo là loài gắn với lãnh thổ. Một nơi lạ, mùi lạ, tiếng động lạ khiến mèo chọn chỗ tối, kín, có lưng tựa vào tường để quan sát. Gầm giường đáp ứng đủ những điều đó. Việc của người nhận nuôi là làm cho bên ngoài gầm giường cũng an toàn như bên trong, rồi để mèo tự quyết định ngày bước ra.
Vì sao mèo chọn gầm giường
Với một con mèo, nguy hiểm thường tới từ trên cao và từ phía sau. Gầm giường có trần thấp, có tường chắn, có bóng tối, và từ đó mèo nhìn được chân người đi lại mà không ai nhìn thấy nó. Mèo cứu hộ, từng phải trốn dưới gầm xe, trong hốc tường, trong bụi cây để sống sót ngoài đường, càng dựa vào bản năng này nhiều hơn.
Mèo cũng cần thời gian để mùi của chính nó thấm vào chỗ mới. Mèo đánh dấu lãnh thổ bằng cách cọ má, cào móng, nằm lâu ở một chỗ. Khi một căn phòng đã có mùi của nó, căn phòng ấy bớt lạ. Trong những ngày đầu, gầm giường là nơi duy nhất có mùi của mèo, nên nó ở đó.
Điều cần hiểu là việc mèo trốn không có nghĩa nó ghét bạn hay nhà bạn. Nó đang làm đúng việc mà một con mèo khôn ngoan sẽ làm khi chưa biết chỗ này có an toàn không. Mèo trốn nhưng vẫn ăn, vẫn đi vệ sinh, ban đêm vẫn ra đi một vòng là một con mèo đang thích nghi tốt.
Sắp lại căn phòng để mèo tự bước ra
Thu nhỏ thế giới của mèo. Cho mèo ở một phòng ngủ hoặc phòng nhỏ, đóng cửa, thay vì thả cả nhà. Mèo trốn dưới gầm giường trong một phòng nhỏ sẽ ra nhanh hơn mèo trốn dưới gầm tủ bếp trong một căn nhà rộng.
Đặt đồ thiết yếu gần chỗ trốn. Bát nước, bát ăn để cách mép giường chừng một gang tay, khay cát ở góc phòng nhưng không quá xa. Mèo không phải đi qua giữa phòng trống trải mới tới được đồ ăn.
Tạo các chỗ trốn trung gian. Một thùng các tông khoét cửa, một chiếc ghế phủ khăn, một ổ có mái che đặt ở giữa phòng. Mèo sẽ đi từ gầm giường sang chỗ trốn trung gian trước, rồi mới ra hẳn chỗ trống.
Chặn các khe nguy hiểm. Kiểm tra gầm giường có khe hở vào trong khung giường, hộc kéo, đáy tủ không. Mèo chui sâu vào khung giường rất khó lấy ra khi cần đi thú y. Bịt bằng bìa cứng trước khi mèo về.
Giữ ánh sáng dịu, tiếng động thấp. Đèn ngủ vàng nhẹ ban đêm, không bật nhạc to, không hút bụi trong phòng mèo mấy ngày đầu.
Mang mùi quen tới. Một chiếc khăn từ nhà tạm, chiếc áo cũ bạn đã mặc qua đặt gần cửa gầm giường giúp mèo quen mùi người nhà dần.
Từng bước làm quen khi mèo còn trốn
Không lôi mèo ra là nguyên tắc chung, nhưng điều đó không có nghĩa là để mèo một mình hoàn toàn. Các bước dưới đây giúp mèo quen sự có mặt của bạn mà không bị ép.
- Ngồi trong phòng mỗi ngày vài lần. Mỗi lần mười lăm, hai mươi phút, ngồi trên sàn xa giường, làm việc nhẹ, nói chuyện nhỏ với mèo hoặc đọc sách thành tiếng.
- Không cúi nhìn vào gầm giường. Khuôn mặt to ló vào chỗ trốn là áp lực lớn. Nếu cần kiểm tra mèo, dùng ánh đèn điện thoại liếc nhanh từ xa.
- Cho ăn vào giờ cố định, bạn ngồi lại trong phòng. Đặt bát rồi ngồi yên ở góc. Mèo ra ăn khi bạn có mặt là dấu mốc quan trọng.
- Dùng đồ chơi cần câu. Một chiếc cần có lông vũ hoặc dây vải kéo qua lại trước gầm giường. Mèo chồm ra vờn là bước đầu của tò mò thắng sợ hãi.
- Chớp mắt chậm. Khi mèo nhìn bạn, nhắm mắt chậm rồi mở ra, nhìn đi chỗ khác. Đây là cử chỉ thân thiện trong ngôn ngữ mèo.
- Mở cửa phòng khi mèo đã ra chơi ban ngày. Không vội cho mèo khám phá cả nhà khi nó còn chưa dám ra ban ngày trong phòng nhỏ.
Phần lớn mèo bắt đầu ra khỏi gầm giường ban đêm sau vài ngày, ra ban ngày khi có người sau một đến hai tuần. Mèo hoang trưởng thành hoặc mèo từng bị bạo hành có thể cần lâu hơn.
Chờ được hay phải lo: mốc theo dõi
Ghi lại mỗi sáng: bát ăn vơi bao nhiêu, bát nước, khay cát có nước tiểu và phân không. Bảng dưới giúp bạn đọc những ghi chép đó.
| Điều quan sát | Bình thường, cứ chờ | Nên hỏi thú y |
|---|---|---|
| Ăn | Ăn ít, chủ yếu ban đêm | Không ăn gì quá một ngày, nhất là mèo béo hoặc mèo lớn tuổi |
| Uống | Bát nước vơi đi một chút mỗi ngày | Không động tới nước, hoặc uống nhiều bất thường |
| Tiểu | Có cục cát vón mỗi ngày | Không có nước tiểu trong một ngày, mèo ngồi rặn, kêu trong khay |
| Phân | Có thể chưa đi trong một hai ngày đầu | Không đi phân quá ba ngày, tiêu chảy, phân có máu |
| Hơi thở | Đều, yên khi ngủ | Thở há miệng, thở bụng mạnh khi nằm yên |
| Mức tỉnh táo | Mắt mở theo dõi, tai xoay theo tiếng động | Lờ đờ, không phản ứng khi có tiếng động, nằm bẹp một chỗ |
Mèo nhịn ăn kéo dài nguy hiểm hơn chó, vì mèo dễ bị rối loạn gan khi cơ thể phải đốt mỡ dự trữ quá nhanh. Vì thế mốc một ngày không ăn với mèo cần được coi trọng, dù mèo trông vẫn bình thường.
Những việc không nên làm
Kéo mèo ra bằng tay hoặc bằng cây chổi. Mèo sẽ cào cắn để tự vệ, và chỗ trốn từ nay thành nơi không an toàn. Mèo có thể chuyển sang trốn chỗ khó tiếp cận hơn.
Nhấc giường lên để lộ mèo. Mất mái che đột ngột làm mèo hoảng loạn, chạy tán loạn, có thể va đập hoặc lao ra cửa.
Đổi chỗ ăn, chỗ khay liên tục. Mèo cần những điểm cố định để định hướng. Giữ đồ ở nguyên chỗ cho tới khi mèo đã tự tin.
Cho cả nhà vào phòng ngắm mèo. Ai cũng tò mò, nhưng mỗi lần nhiều người vào là một lần mèo phải gồng mình. Một hai người ra vào là đủ trong tuần đầu.
Đưa mèo đi tắm, đi tiệm. Trừ khi thú y yêu cầu, hoãn mọi việc làm đẹp cho tới khi mèo đã quen nhà.
Mở cửa sổ không lưới. Mèo mới về, còn hoảng, có thể lao ra cửa sổ hay ban công khi bị giật mình. Lắp lưới hoặc đóng cửa sổ phòng mèo trong những tuần đầu, kể cả khi nhà ở tầng thấp.
Một trường hợp: chín ngày dưới gầm giường
Bông là một con mèo đực khoảng bốn tuổi, được nhặt ở khu chợ sau khi chủ quán dọn đi. Về nhà chị Hà ở một chung cư nhỏ, Bông chui thẳng vào gầm giường phòng ngủ phụ và ở đó chín ngày. Ba ngày đầu bát ăn gần như nguyên, chỉ bát nước vơi. Chị Hà lo nhưng vẫn thấy khay cát có nước tiểu mỗi sáng, nên chị đổi sang loại pate mềm có mùi thơm hơn mà nhà tạm đã dùng, đặt sát mép giường. Đêm thứ tư, bát pate sạch trơn.
Mỗi tối chị ngồi trên sàn phòng đó gấp quần áo, nghe đài nhỏ tiếng, không nhìn xuống gầm. Ngày thứ bảy, chị kéo một sợi dây vải qua lại trước giường; một bàn chân trắng thò ra vồ lấy. Ngày thứ chín, khi chị đang ngồi, Bông bước ra, đi một vòng quanh phòng rồi nằm vào chiếc thùng các tông chị đặt ở góc.
Ba tuần sau, Bông nằm trên bậu cửa sổ có lưới ngắm xe cộ, buổi tối ra phòng khách nằm gần ghế. Chị Hà kể lại rằng nếu ngày thứ ba chị nhấc giường lên lôi Bông ra như mẹ chị khuyên, có lẽ hai bên đã mất thêm vài tuần để làm lành.
Nhà đông người hoặc đã có thú cưng khác
Ở nhà có nhiều người, việc giữ cho phòng mèo yên tĩnh cần cả nhà đồng lòng. Dán một tờ giấy nhắc trên cửa nếu cần, quy định chỉ một hai người vào phòng cho ăn và dọn khay trong tuần đầu. Trẻ nhỏ có thể được vào cùng người lớn, ngồi yên một góc, nói thì thầm, coi đó như một nhiệm vụ đặc biệt chứ không phải bị cấm.
Nếu nhà đã có chó hoặc mèo, phòng của mèo mới càng phải đóng cửa. Tiếng sủa, tiếng cào cửa, mùi lạ lọt qua khe cửa đều khiến mèo mới trốn sâu hơn. Đặt thêm một tấm thảm chắn khe cửa, cho thú cũ ăn ở xa phòng mèo mới. Việc giới thiệu hai bên chỉ bắt đầu khi mèo mới đã tự tin ra khỏi chỗ trốn trong phòng của nó.
Một mẹo nhỏ giúp cả hai: lấy khăn lau nhẹ má mèo mới rồi đặt khăn đó gần chỗ nằm của thú cũ, và ngược lại. Hai bên quen mùi nhau trước khi gặp mặt, nên lần gặp đầu bớt căng hơn.
Khi phải đưa mèo ra để đi thú y
Có những lúc bạn buộc phải bắt mèo khi nó còn đang trốn, ví dụ mèo có dấu hiệu bệnh hoặc tới lịch tái khám. Chuẩn bị trước sẽ đỡ căng thẳng cho cả hai. Đặt lồng vận chuyển trong phòng từ những ngày đầu, cửa mở, lót khăn, thỉnh thoảng thả miếng ăn vào trong. Nhiều con mèo sẽ tự vào nằm trong lồng, coi đó là một chỗ trốn nữa.
Khi cần bắt, đóng cửa phòng, chặn bớt lối thoát, giữ giọng bình tĩnh. Phủ một chiếc khăn dày lên người mèo rồi nhấc cả khăn, đặt vào lồng có cửa mở phía trên nếu được. Đừng đuổi mèo vòng quanh phòng; nếu mèo quá hoảng, dừng lại, để một lúc rồi thử lại, hoặc nhờ nhóm cứu hộ hỗ trợ.
Sau khi đi thú y về, mèo có thể trốn lại vài ngày. Đó là bình thường. Mùi phòng khám trên người mèo cũng có thể làm những con mèo khác trong nhà ngửi thấy lạ, nên giữ mèo vừa về ở phòng riêng một thời gian ngắn.
Câu hỏi thường gặp
Mèo mới nhận nuôi trốn gầm giường bao lâu là bình thường?
Thường từ vài ngày đến một hai tuần. Mèo hoang trưởng thành hoặc mèo từng bị bạo hành có thể cần vài tuần. Nếu mèo vẫn ăn uống và đi vệ sinh, cứ để nó trốn và làm phòng thật yên ổn.
Mèo trốn không chịu ăn thì có nên đặt bát vào tận gầm giường không?
Có thể đặt bát nước và một ít thức ăn sát mép gầm giường trong vài ngày đầu để mèo ăn được mà không phải đi xa. Khi mèo đã ăn đều, dịch bát ra xa dần để khuyến khích mèo bước ra.
Mèo chỉ ra ăn lúc nửa đêm có sao không?
Không sao. Mèo hoạt động mạnh vào chập tối và ban đêm, lại cảm thấy an toàn hơn khi nhà yên. Ra ăn nửa đêm là dấu hiệu tốt. Dần dần mèo sẽ ra vào ban ngày khi đã quen người.
Có nên bịt kín gầm giường để mèo không trốn được không?
Không nên bịt hết mà không cho chỗ thay thế. Nếu muốn mèo không trốn sâu, hãy chặn khe vào trong khung giường và đặt sẵn thùng các tông hoặc ổ có mái để mèo có chỗ trốn dễ tiếp cận hơn.
Mèo trốn và kêu gào suốt đêm thì làm gì?
Mèo có thể kêu vì lạ chỗ, vì tìm đường ra, hoặc mèo cái chưa triệt sản đang động dục. Giữ phòng yên, cho chơi cần câu trước giờ ngủ. Nếu mèo kêu kèm rặn, nôn hoặc có dấu hiệu đau, đưa đi thú y.
Mèo đã ra rồi lại quay về trốn có phải đang tệ đi không?
Thường không. Tiếng động lớn, khách đến, mùi lạ có thể khiến mèo rút về chỗ an toàn tạm thời. Quan trọng là xu hướng chung qua nhiều tuần. Nếu mèo trốn kèm bỏ ăn, nên hỏi thú y.