CuuMang.comCưu Mang
Những tháng đầu với con vật nhận nuôi

Mèo hoang nhặt về có thuần được không: thuần dần một con mèo đường phố trưởng thành

Mèo hoang trưởng thành có thể sống trong nhà nếu từng gần người, còn mèo hoàn toàn hoang dã thì khó. Cách phân biệt, thuần dần từng tuần và khi nào nên thả lại.

A wary adult street cat with a notched ear sits inside a large wire crate covered half with a blanket in a spare room, a hand slides a dish through the door, dim light

Mèo hoang nhặt về có thể thuần được nếu nó từng sống gần người, từng được cho ăn, từng là mèo nhà bị bỏ rơi; còn mèo sinh ra và lớn lên hoàn toàn không tiếp xúc với người thường rất khó và có khi không bao giờ thoải mái trong nhà, với chúng, triệt sản rồi thả lại chỗ cũ có người cho ăn thường là lựa chọn tốt hơn. Phân biệt hai trường hợp này trước khi quyết định giúp bạn và con mèo tránh nhiều tháng căng thẳng.

Bài này dành cho người đã lỡ mang một con mèo hoang trưởng thành về nhà, hoặc đang cân nhắc làm vậy. Nội dung gồm cách nhận biết mức độ hoang của con mèo, chuẩn bị chỗ ở, lộ trình thuần dần theo tuần, giữ an toàn cho mình khi bị cào cắn, và những dấu hiệu cho thấy con mèo nên được trả về cuộc sống bên ngoài có người chăm.

Mèo hoang hay mèo lạc, mèo bị bỏ

Hai nhóm này nhìn bên ngoài có thể giống nhau, nhất là khi mới bị bắt và đang hoảng sợ. Quan sát trong vài ngày giúp phân biệt rõ hơn:

Đặc điểmMèo từng gần ngườiMèo hoang hoàn toàn
Khi thấy ngườiCó thể tò mò, kêu meo với người, lại gần khi có thức ănTránh xa, nấp, không kêu với người
Trong lồng mấy ngày đầuDần dịu lại, có thể cọ người vào thành lồngNép sát góc, rít, giữ tư thế phòng thủ kéo dài
Ánh mắtCó thể nhìn người, chớp mắt chậmTránh nhìn hoặc nhìn chằm chằm, đồng tử giãn to
Chăm sóc lôngLông tương đối gọn, mèo vẫn tự liếm khi có ngườiCó thể bẩn, không chải chuốt khi có người ở gần
Khay cátDùng khay nhanhCó thể mất thời gian hoặc chỉ đi khi không có ai
Dấu hiệu khácCó thể có vòng cổ cũ, đã triệt sảnTai có thể đã được cắt một góc nhỏ, dấu hiệu từng được triệt sản và thả lại

Mèo hoảng sợ trong vài ngày đầu đều có thể trông giống mèo hoang hoàn toàn. Đừng kết luận quá sớm; quan sát ít nhất một hai tuần trong môi trường yên tĩnh.

Trước khi quyết định giữ trong nhà

Câu hỏi đầu tiên là con mèo này có thật sự cần được đưa vào nhà không. Một con mèo hoang trưởng thành khoẻ mạnh, sống ở một khu có người cho ăn đều, đã được triệt sản, thường có cuộc sống ổn định ở đó. Mang nó vào nhà có thể khiến nó căng thẳng kéo dài, trong khi chỗ của nó ngoài kia cũng không còn.

Có những trường hợp đưa vào nhà là cần thiết: mèo bị thương, bị bệnh cần điều trị, khu vực sống sắp bị phá, mèo già yếu không tự kiếm ăn được, hoặc mèo rõ ràng là mèo nhà bị bỏ rơi chưa quen sống ngoài đường. Khi đó, trao đổi với nhóm cứu hộ trong vùng để được tư vấn, nhiều nhóm có kinh nghiệm với mèo hoang.

Trước khi tiếp xúc nhiều, đưa mèo đi thú y khám tổng quát, tẩy ký sinh trùng và tiêm phòng theo chỉ định. Mèo hoang dễ cào cắn khi bị giữ, nên nhờ phòng khám hướng dẫn cách vận chuyển. Bất kỳ ai bị mèo hoang cắn hay cào sâu cần rửa vết thương ngay bằng xà phòng dưới vòi nước nhiều phút và đến cơ sở y tế để được tư vấn tiêm phòng dại.

Chuẩn bị chỗ ở cho mèo hoang

Bắt đầu bằng lồng lớn hoặc phòng nhỏ. Một chiếc lồng lớn đủ đặt khay cát, bát ăn, bát nước và một hộp trốn, đặt trong phòng yên tĩnh. Phòng nhỏ không có gầm giường, gầm tủ sâu để mèo chui vào mà không lấy ra được.

Hộp trốn có hai cửa. Một thùng các tông có hai lỗ, hoặc một ổ có mái. Mèo hoang cần chỗ trốn để bớt sợ, và hộp có thể đóng lại để chuyển mèo đi thú y mà không phải bắt bằng tay.

Chặn mọi lối thoát. Cửa sổ, khe điều hoà, ô thông gió, khe dưới cửa. Mèo hoang hoảng sợ có thể chui qua những khe rất nhỏ và trốn vào trần nhà, hộp kỹ thuật.

Che một nửa lồng. Phủ chăn lên một nửa lồng để mèo có cảm giác kín đáo, nửa còn lại để quan sát.

Khay cát với đất. Mèo hoang quen đi trên đất. Trộn một ít đất sạch lên mặt cát những ngày đầu.

Âm thanh đều đều. Bật radio nhỏ tiếng giọng nói người để mèo quen dần với tiếng người mà không phải đối mặt trực tiếp.

Lộ trình thuần dần theo tuần

Mốc thời gian dưới đây chỉ để tham khảo. Mèo hoang có thể cần gấp đôi, gấp ba, và có con dừng lại ở một bước nào đó mãi mãi.

  1. Tuần một và hai: chỉ có mặt. Vào phòng vài lần mỗi ngày, ngồi xa lồng, đọc sách thành tiếng hoặc nói chuyện nhỏ. Cho ăn vào giờ cố định, đặt bát bằng muỗng có cán dài hoặc qua khe cửa lồng. Dọn khay nhẹ nhàng.
  2. Tuần ba và bốn: thức ăn ngon gắn với bạn. Ngồi gần lồng hơn khi mèo ăn. Dùng thức ăn ướt có mùi thơm, đưa bằng muỗng cán dài để mèo liếm từ muỗng. Mèo liếm muỗng khi bạn ngồi đó là bước tiến lớn.
  3. Tuần năm đến tám: chạm gián tiếp. Dùng một chiếc que gỗ dài có quấn vải mềm hoặc lông vũ, chạm nhẹ vào má, cằm mèo khi mèo đang ăn hoặc đang nằm thư giãn. Nhiều mèo bắt đầu cọ vào que.
  4. Tuần chín trở đi: chạm bằng tay. Khi mèo đã cọ vào que, thử trượt tay dọc theo que để chạm má mèo. Chỉ vài giây, rút tay ra trước khi mèo khó chịu. Đeo găng dày nếu chưa chắc.
  5. Mở lồng, mở phòng. Khi mèo đã chịu được bạn ở gần, mở cửa lồng để mèo tự ra khám phá phòng. Sau đó mới mở dần sang phòng khác.

Một số mèo hoang sẽ thành mèo nhà rất thân. Một số chỉ chịu nằm cùng phòng, cho ăn gần nhưng không bao giờ cho bế. Cả hai đều là kết quả tốt nếu mèo ăn ngủ bình thường và không còn sợ hãi thường trực.

Giữ an toàn cho mình

Mèo hoang hoảng sợ có thể cào cắn rất nhanh và rất sâu. Vết cắn của mèo nhỏ nhưng dễ nhiễm trùng, cần được coi trọng. Khi chăm mèo hoang, mặc áo dài tay, đeo găng dày nếu phải đưa tay vào lồng. Không bao giờ dùng tay không để bắt mèo hoang.

Đọc tín hiệu cảnh báo: tai ép ra sau, đồng tử giãn to, đuôi đập mạnh, rít, giơ chân trước. Khi thấy những dấu hiệu này, rút lui ngay. Không dồn mèo vào góc, không đứng chắn lối vào hộp trốn.

Khi cần chuyển mèo đi thú y, dụ mèo vào hộp trốn rồi đóng cửa hộp, hoặc dùng lồng bẫy chuyên dùng mà các nhóm cứu hộ thường cho mượn. Nếu bị cắn hoặc cào sâu, rửa ngay dưới vòi nước với xà phòng nhiều phút và đến cơ sở y tế, kể với nhân viên y tế rằng đó là mèo hoang chưa rõ tiền sử tiêm phòng.

Người có hệ miễn dịch yếu, phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ nên tránh chăm trực tiếp mèo hoang mới bắt về, nhất là việc dọn khay cát, cho tới khi mèo đã được thú y kiểm tra.

Khi nào nên cân nhắc thả lại có người chăm

Không phải mèo hoang nào cũng hạnh phúc trong nhà. Những dấu hiệu sau, kéo dài sau nhiều tháng cố gắng, cho thấy con mèo có thể sống tốt hơn ở ngoài:

  • Mèo vẫn trốn gần như suốt ngày, chỉ ra ăn khi không có ai sau nhiều tháng.
  • Mèo liên tục tìm cách thoát, cào cửa, kêu gào ở cửa sổ.
  • Mèo tự làm đau mình: liếm trụi lông, bỏ ăn kéo dài, đi vệ sinh ngoài khay vì căng thẳng.
  • Mèo vẫn cào cắn mỗi khi có người lại gần dù đã đi qua lộ trình rất chậm.

Thả lại không có nghĩa là bỏ rơi. Mèo nên được triệt sản, tiêm phòng, và thả về đúng nơi đã bắt, nơi nó quen đường và có người cho ăn đều. Trao đổi với nhóm cứu hộ hoặc nhóm chăm mèo cộng đồng trong khu vực để đảm bảo có người theo dõi tiếp. Không thả mèo ở một chỗ lạ.

Những thay đổi nhỏ cho thấy mèo đang tiến bộ

Thuần mèo hoang là việc của nhiều tháng, nên người chăm dễ nản khi nhìn hằng ngày không thấy gì khác. Hãy ghi lại những dấu hiệu nhỏ, vì chúng là bằng chứng mèo đang dần bớt sợ. Mèo bắt đầu ăn khi bạn còn ngồi trong phòng thay vì đợi bạn ra ngoài. Mèo nằm ngoài hộp trốn khi bạn bước vào, dù vẫn theo dõi. Mèo tự liếm lông, rửa mặt khi có bạn ở đó, một việc mèo chỉ làm khi thấy đủ an toàn.

Những dấu hiệu tiếp theo: mèo nhắm mắt lim dim khi bạn ngồi gần, chớp mắt chậm đáp lại bạn, duỗi người nằm nghiêng thay vì ngồi co chân sẵn sàng bật dậy. Mèo kêu meo với bạn lúc tới giờ ăn, một tiếng kêu mèo hoang hầu như không dùng với nhau mà chỉ dùng với người.

Cũng có những dấu hiệu tiến bộ trông như rắc rối: mèo bắt đầu nghịch phá trong phòng, cào thùng, đẩy đồ rơi xuống sàn. Thực ra đó là mèo đã đủ thoải mái để tò mò và vui chơi. Cung cấp trụ cào, đồ chơi cần câu và chỗ cao để mèo trèo; chơi là một trong những cách nhanh nhất để mèo hoang gắn với người.

Một câu chuyện ở chung cư

Chị Hương nhặt Mun, một con mèo đực đen khoảng năm tuổi, khi nó bị kẹt chân ở hàng rào sau chung cư. Sau khi Mun được thú y điều trị và triệt sản, chị định thả lại, nhưng khu vườn sau nhà sắp làm bãi xe. Chị quyết định giữ Mun trong phòng ngủ phụ.

Ba tuần đầu Mun không ra khỏi hộp các tông. Chị cho ăn bằng muỗng cán dài, ngồi đọc sách mỗi tối. Tuần thứ sáu, Mun liếm pate trên muỗng khi chị ngồi cách một sải tay. Tháng thứ ba, Mun cọ má vào que gỗ chị đưa. Tháng thứ năm, lần đầu chị chạm được vào đầu Mun bằng tay.

Giờ Mun nằm trên kệ cửa sổ có lưới, ngủ trên ghế sofa khi chị xem phim, nhưng vẫn chạy biến khi có khách và không bao giờ cho bế. Chị bảo chị đã thôi mong Mun thành con mèo lòng như mèo nhà người ta. Mun đã chọn cách sống chung của nó, và chị thấy như thế là đủ.

Câu hỏi thường gặp

Mèo hoang trưởng thành có thuần được không?

Tuỳ con. Mèo từng gần người hoặc từng là mèo nhà thường thuần được sau vài tuần đến vài tháng. Mèo hoàn toàn không tiếp xúc người từ nhỏ có thể không bao giờ thoải mái trong nhà. Quan sát ít nhất vài tuần trước khi kết luận.

Mèo con hoang bao nhiêu tuổi thì còn dễ thuần?

Mèo con càng nhỏ càng dễ quen người, nhất là trong vài tháng đầu đời. Mèo con lớn hơn vẫn thuần được nhưng cần kiên nhẫn hơn. Hỏi nhóm cứu hộ hoặc thú y để biết cách chăm theo tuổi của mèo con.

Có nên bắt mèo hoang ngoài đường về nuôi cho nó đỡ khổ không?

Không phải lúc nào cũng nên. Mèo hoang khoẻ mạnh, có người cho ăn, đã triệt sản thường sống ổn ở chỗ quen. Hỗ trợ triệt sản và cho ăn đúng cách tại chỗ đôi khi giúp mèo nhiều hơn là đưa vào nhà.

Bị mèo hoang cào nhẹ có cần đi tiêm phòng dại không?

Nên rửa vết thương ngay bằng xà phòng dưới vòi nước nhiều phút và đến cơ sở y tế để được khám, tư vấn. Nhân viên y tế sẽ quyết định có cần tiêm hay không dựa trên vết thương và tình trạng con mèo. Không tự đánh giá rồi bỏ qua.

Mèo hoang đã ở nhà vài tháng vẫn không cho chạm thì có phải mình làm sai?

Không hẳn. Một số mèo hoang chỉ chấp nhận ở cùng người mà không thích bị chạm. Nếu mèo ăn ngủ bình thường, dùng khay, không trốn suốt ngày, thì đó vẫn là một kết quả tốt. Tôn trọng giới hạn của mèo.

Có thể thả mèo hoang ở một chỗ khác yên bình hơn không?

Không nên. Mèo hoang gắn với lãnh thổ, thả ở chỗ lạ thì mèo không biết nguồn thức ăn, nơi trú, dễ bị mèo khác đuổi, bị xe đâm hoặc cố tìm đường về. Thả lại đúng chỗ cũ có người chăm, hoặc nhờ nhóm cứu hộ tìm chỗ phù hợp.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138